بانک مقالات جغرافیا

تعريف يکسان قابل قبولي براي واژه موسمي وجود ندارد و فراسنج هاي مورد استفاده براي تشخيص آن نيز متفاوت است. موسمي تابستانه بيشتر بر بخش شرقي افغانستان تاثير مي گذارد. به دليل تنوع آب و هوايي و وجود پهنه هاي وسيع کوهستاني، شبکه ايستگاه هاي هواشناسي افغانستان فاقد آمار دراز مدت و صحيح است. گردش موسمي به واسطه شکل گيري سامانه کم فشار گرمايي است که از ژوئن شروع مي شود و در سپتامبر پايان مي يابد. علي رغم انتظار عادي اين پديده فقط مربوط به عربستان و هندوستان نيست، بلکه بيشتر، کم فشارهاي خليج فارس و جنوب پاکستان را نيز در بر مي گيرد. سلول هاي کم فشار L₁ و L₂ در پاکستان و افغانستان نمودي از جبهه ميان حاره اي (ITF) است. در کم فشار L₂ هواي دريايي کم عمق، ولي در کم فشار L₁ هواي گرم قاره اي وجود دارد. در بيشتر بخش هاي پاکستان باران موسمي بيش از 50 درصد بارش سالانه را شامل مي شود، در حالي که در افغانستان بارش موسمي به طور اندک محدود به بخش شرقي مي گردد. در افغانستان بارش موسمي به صورت رگبارهاي مجزا و در فاصله زماني نسبتا زياد رخ مي دهد. گردش موسمي قبل از رسيدن اولين کم فشار آن بايد برقرار گردد. مرحله آغاز موسمي از ميانه ماه مه تا آغاز ژوئن است و گستره اوج آن از رسيدن اولي کم فشار در اوايل ژوئن و آخرين رگبارها در اوت و سپتامبر مي باشد. انتظار اين است که نفوذ غرب سوي هواي دريايي روي افغانستان در طول دوره پيشروي موسمي در ترازهاي بالايي رخ دهد. شرايط موسمي در افغانستان تا حدودي شبيه غرب افريقا است و به دليل وجود سلسله کوه هاي هندوکش اين پديده پيچيده تر نيز مي گردد. حد نهايي نفوذ موسمي به افغانستان تا حوالي دره هاي شمالي و شمال غربي کابل بوده و هندوکش نقش مؤثري در جلوگيري از نفوذ بيشتر آن به غرب دارد. از ويژگي هاي موسمي تپندگي آن است که در شکل جا به جايي دوره اي يا غير دوره اي ITF نمود مي يابد که دليل آن جا به جا شدن متوالي هواي قاره اي با دريايي و بالعکس مي باشد. از ديگر ويژگي هاي جالب توجه موسمي، وقفه هاي آن است که به واسطه عقب نشيني موقت آن و يا تغيير چينه بندي توده هوا به دليل نفوذ جنوب سوي ناوه هاي عرض هاي ميانه مي باشد.