بانک مقالات جغرافیا

بررسي آثار مرفولوژيکي يخبندان هاي کواترنر ايران موضوع مورد علاقه بسياري از محققان بوده که مي توان شروع آن را به ژاک دومرگان (1890) نسبت داد. در اين ميان رديابي پاره اي از پديده ها سهل تر و پاره اي ديگر به واسطه غير محتمل تر بودن آن کمتر مورد ارزيابي محققان قرار گرفته و از آن جمله مي توان از وجود آثار يخسارها يا کلاهک هاي يخي نام برد. نکته در خور تعمق در اين زمينه توجه زمين ريخت شناسان به تغييرات اقليمي و دنبال کردن آثار ژئومرفيک ناشي از آن در سطوح اراضي است. اين بررسي ها توانسته، آنها را با روش هاي خاصي آشنا سازد به طوري که با تمسک به پديده هاي ژئومرفولوژي ناشي از عملکرد يخ در آن دوران، قادر به محاسبه و برآورد رقومي ويژگي هاي اقليمي عصر يخبندان شده اند. در مطالعات اخير کشف و بسط نظريه هاي جديد در مورد مکان هايي است که محققان پيشکسوت کمتر تصور وجود آثار عملکرد يخ در آنها را مي داده اند محور نوآوري و بداعت در اين گونه پژوهش هاست. آن چنان که بررسي هاي انجام شده بر روي چاله هاي برودتي ايران نشان مي دهد چهار کانون برودتي در ايران وجود دارد که پهنه وسيعي از ايران را در بر مي گيرد و به غير از آثار معمول يخچالي، پديده هاي ديگر يخچالي چون يخسارها نيز در اين نواحي قابل رديابي است (نعمت الهي،1382)
اين مقاله که برگرفته از يک طرح تحقيقاتي است و با حمايت مالي وزارت نيرو به انجام رسيده با اتکا به روش رايت و تحليل رقومي داده هاي هواشناسي مضبوط نسبت به بازسازي شرايط دمايي در دوره سرد اقدام و سپس با تعيين گستره آن در ايران نسبت به رديابي آثار يخسارهاي محتمل در منطقه سلفچگان اقدام گرديد. نتايج اين پژوهش به استناد برآوردهاي اقليمي از يکسو و شواهد مرفيک ارضي و پاره اي شواهد رسوبي در سلفچگان و دهکده راهجرد آثار يک کلاهک يخي در ناحيه سلفچگان همراه با يک معبر بزرگ يخچالي که توسط يک سيرک و يک درياچه يخي تغذيه مي شده است را در عصر يخچالي تاخيري اثبات مي کند.

 نسخه قابل چاپ