بانک مقالات جغرافیا

شمال شرق ايران، به عنوان قطب بزرگ كشاورزي و دامپروري از شرايط اقليمي نسبتاً مناسبي برخوردار بوده و داراي آب و هواي نيمه مرطوب تا نيمه خشك و خشك است. با وجود شرايط زيست‌محيطي نسبتاً مناسب منطقه، وقوع سيلابهاي شديد، خسارات جاني و مالي بسياري را به مردم تحميل مي‌كند. لذا شايسته است تا جهت مديريت صحيح منابع و امكانات، الگوهاي سينوپتيكي كه منجر به طوفان و بارش سيل‌زا در منطقه مي‌گردد با دقت مورد شناسايي قرار گيرد. به اين منظور در اين تحقيق، از داده‌هاي بلندمدت بارش و دبي ايستگاه‌هاي موجود در منطقه طي دوره آماري 30 ساله (1970 تا 1999 ميلادي) استفاده شد. همراه با اين داده‌ها، نقشه‌هاي روزانه هواشناسي مربوط به سطح زمين و ترازهاي بالا تهيه و بررسي گرديد. نتايج حاصله بيانگر آن است كه چهار الگو در ايجاد بارش‌هاي سيل‌زا در منطقه مؤثر هستند كه عبارتند از:

1. كم فشارهاي مهاجر قطبي اروپايي كه از حوالي اسكانديناوي منشأ مي‌گيرند.

2. كم فشارهاي مديترانه‌اي

3. كم فشارهاي سوداني و درياي سرخ كه از جنوب غرب وارد منطقه مي‌شوند.

4. كم فشار مهاجر قطبي سيبري كه از مناطق قطبي در شمال سيبري منشأ گرفته و از طريق درياچه آرال و شمال شرق ايران يا شمال منطقه را تحت تأثير قرار مي‌دهند.

شديدترين بارش منطقه در شرايطي به وقوع مي‌پيوندد كه مركز كم فشار بر روي منطقه استقرار يابد و منطقه تحت تأثير فعاليت جبهه سرد واقع شود. تداوم بارش در شرايطي است كه هم زمان، دو سيستم كم فشار درياي سرخ با سيستم كم فشار مديترانه‌اي يا كم فشار مهاجر قطبي اروپايي در منطقه فعال باشند و جبهه در شمال شرق به حالت مخلوط درآيد.