بانک مقالات جغرافیا

گسل دهشير در دامنه جنوبي رشته شيرکوه قرار دارد و روند آن تقريبا مشابه با روند گسل اصلي زاگرس مي باشد. اين گسل منطقه مهمي از نظر سنگ هاي آميزه رنگين به شمار مي رود. به سمت غرب و جنوب غربي اين گسل، چاله هاي گاوخوني، ابرکوه و سيرجان به وجود آمده اند (نبوي، 1355). گسل دهشير به طول حدود 350 کيلومتر با جهت شمال غربي– جنوب شرقي از نايين آغاز شده و تا حوالي سيرجان ادامه مي يابد (بربريان، 1367). يکي از مهمترين ويژگي هاي اين گسل به فعاليت نئوتکتونيک آن مربوط مي شود. در اطراف گسل اصلي و حتي در طول گسل هاي فرعي وابسته به آن، جا به جايي آبراهه هاي خشک در رابطه با حرکت عمدتا راست لغز گسل ها اتفاق افتاده است. اين پديده از طريق مطالعه عکس هاي هوايي و اطلاعات ماهواره اي و نقشه هاي مغناطيسي هوايي منطقه کاملا مشخص مي شود. از سوي ديگر، رسوبات مزوزوييک و سنگ هاي آذرين نفوذي سنوزوييک در طول اين گسل، مراحل دگرساني هيدروترمال را که نشانه فعاليت تکتونيکي است نشان مي دهند. فعاليت هاي هيدروترمال احتمالا در اوايل کواترنر به خاطر دوباره فعال شدن عمل گسل تحت اثر حرکات کوهزايي بعد از پاسادنين روي داده اند. در طول منطقه گسلي، مخروط هاي آبرفتي جوان، در بالاي مخروط هاي قديمي تر شکل گرفته اند که اين امر نشانه اي از بالا آمدگي منطقه آبگير در منطقه گسلي دهشير به شمار مي روند. چشمه هاي تراورتن زا و گنبدهاي مربوطه در طول گسل به چشم مي خورند که اکثرا در طول درزهاي تکتونيکي وابسته به آن پديد آمده اند.
اين درزها به موازات گسل اصلي کشيده شده اند. شاهد ديگر از حرکات تکنونيکي در اين زون، با جبهه تند و مشخص کوه ها و تپه هاي مشرف بر گسل مشخص مي شود. چنين پديده اي را مي توان در مناطقي از قبيل مزرعه عبداله و غرب اکبرآباد مشاهده کرد که در اين نقاط تراورتن هاي مسطح بريده شده و ايجاد پرتگاه کرده اند اما در مناطق مشرف بر چاله هاي کويري عملکرد گسل موجب ايجاد اختلاف ارتفاع شده است. در برخي نقاط خط گسل لايه هاي تراورتن را قطع کرده که نشان دهنده حرکت راستگرد با مولفه قائم است. گسل دهشير، از ديدگاه لرزه شناسي، داراي ويژگي لرزه اي ساکن است که نشانه اي از زمين لرزه بزرگ مقياس در محدوده آن مشاهده نمي شود (بربريان، 1967). با اين وجود، براي داشتن يک ديدگاه محکم در مورد احتمال فعاليت آينده آن نياز به مطالعه دقيق تر وجود دارد. هدف از اين مقاله تجزيه و تحليل نحوه عملکرد اين گسل و اثرات ژئومورفولوژيک آن در منطقه است.

 نسخه قابل چاپ