بانک مقالات جغرافیا

به دليل واقع شدن کشور ايران در مناطق خشک و نيمه خشک کره زمين، تامين آب شيرين سالم کافي همواره مشکل بوده است. اين واقعيت، سختي زندگي مرتعداران و مديريت دام و بازدهي پايين توليد علوفه در مراتع را به دنبال داشته است. از زمان هاي بسيار دور پيشينيان با تفکر و ابداع، مشکل کم آبي را با کمک دانش بومي حل کرده اند. لذا در مناطق مختلف کشور مي توان سازه هاي بومي جمع آوري و نگهداري آب باران را براي مقابله با کم آبي مشاهده کرد. در برخي مناطق کشور اين سازه ها به دليل نبود ديگر فنآوري ها و به دليل تطابق با شرايط اقليمي هر منطقه، تنها راه تامين آب مورد نياز انسان و دام هستند. اگر چه استفاده از سازه هاي بومي به دليل تحولات اجتماعي – اقتصادي دهه هاي اخير، همانند گذشته نيست اما آنها کماکان مي توانند در مراتع مناطق خشک و نيمه خشک به عنوان راه حلي موثر براي رفع کمبود آب شيرين محسوب شوند. اين سازه ها عبارتند از: سطح صيقل، آب انبار سنگي، سنگ آب، چاه مالداري، آب انبار عشايري، چلپ آب و برکه عشايري. اهميت آنها را مي توان با توجه به وسعت زياد مراتع کشور و شرايط خاص اقليمي و جغرافيايي حاکم بر آنها، بهتر درک کرد. زيرا يکي از دلايل مديريت ناصحيح مراتع در کشور کمبود آب شيرين براي مصرف انسان و شرب دام در آنها مي باشد. براي مثال، مي توان به مراتع قشلاقي و بعضا مراتع ييلاقي اشاره کرد که بسياري از مرتعداران عشاير به دليل نبود آب به کوچ زودرس ناچار مي شوند. در اين راستا سازه هاي بومي تامين آب در مراتع منطقه گزينداي خرد گرايانه هستند. براي اين منظور مي توان با تلفيق دانش بومي و دانش رسمي پيرامون اين سازه ها، سازگاري آنها را براي شرايط خشک و نيمه خشک جغرافيايي براي تامين آب ارتقا بخشيد. به همين دليل مقاله حاضر، به معرفي سازه هاي بومي جمع آوري و نگهداري آب در مراتع مناطق خشک و نيمه خشک استان فارس و راه هاي چگونگي بهبود آنها با کمک دانش رسمي مي پردازد.

 نسخه قابل چاپ