بانک مقالات جغرافیا

کوهستان هاي نيمه خشک به لحاظ شرايط طبيعي، از حساس ترين مناطق در برابر فعاليت فرآيندهاي فرسايشي مي باشند. حضور آثار ژئومورفولوژيکي متنوعي در طول دروه ها و سطوح دامنه ها از نتايج فعاليت چنين فعاليت هايي محسوب مي شود. با توجه به آشفته شدن سطوح دامنه ها و انباشتگي حجم زيادي از مواد در دره هاي کوهستان سهند به عنوان يکي از کوهستان هاي نيمه خشک کشور سعي شده است در اين مقاله، ابتدا پتانسيل سايشي منطقه از نظر شرايط طبيعي (ويژگي هاي اقليمي، ليتولوژيکي و ژئومورفولوژيکي)، با به کارگيري روش هاي کلاسيک و رياضي و با استفاده از داده هاي واقعي بارش، دبي، دما و رسوب مورد ارزيابي قرار گيرد، سپس نقش انسان در آشفتگي ها بررسي شود. نتايج اين مطالعات نشان مي دهد که تغييرات کاربري فعاليت هاي انساني در طول دره ها و سطوح دامنه ها، به فعاليت اين فرآيندها شتاب فزاينده اي بخشيده است و عملکرد اين فرآيندها را در مرحله ديگري از فرسايش، يعني نوع تسريع شده آن، قرار داده است. آثار اين آشفتگي ها، به صورت ازدياد مواد انباشته شده در طول دره، ظهور بعضي از اشکال ژئومورفولوژيکي ، مانند تشکيل خندق ها ايجاد زخم ها در سطوح شيب هاي مشرف به دره، تغيير در ويژگي هيدرولوژيکي (مانند پيچان ها و افزايش بار رسوب رودخانه) نمود پيدا کرده است. ايجاد ويلاها در مسير جريان رودخانه ها، انحراف آبهاي جاري در بسترهاي سيلابي به کناره ها و به پاي ديواره دره ها، تغييرات کاربري در سطوح دشت هاي سيلابي و سطوح شيب دار مشرف به دره ها، باعث شتاب در فعاليت فرآيندهاي کاوشي در بخشي از بستر و افزايش در سرعت فعاليت هاي انباشتي در بخش ديگر از آن شده است. در دهه هاي اخير، تنگ شدگي در مسير جريان آبهاي جاري، به طور مستقيم و غير مستقيم به دست انسان، مهمترين عامل در بروز آشفتگي در بستر جريان رودخانه ها بوده است که تاثير آن در محدوده مورد بررسي، به گونه هاي مختلف ظاهر شده است. تاثير عمده تنگ تر شدن بستر جريان رودخانه ها و خميده شدن رودخانه در اثر دست اندازي به دشت سيلابي، بيشتر به وقوع سيل هاي بزرگتر و افزايش قدرت سايشي آبهاي جاري منجر شده است.

 نسخه قابل چاپ