بانک مقالات جغرافیا

بدن انسان مانند يک سامانه ترموديناميک مي باشد که در محدوده دمان ^o C 0.5 ± 37 بهترين کارايي را از خود نشان مي دهد. سيستم تنظيم حرارتي بدن به صورت خود کار اين وظيفه را به عهده دارد. با اين حال تغييرات شبانه روزي و فصلي دماي محيط، سلامتي و آسايش انسان را تحت تاثير قرار داده و موجب شده است تا مطالعات گسترده اي در ارتباط با چگونگي پاسخ بدن انسان نسبت به دماي محيط انجام گيرد. اين مطالعات منجر به ابداع شاخص هاي دمايي گرديد.
در اين مقاله ضمن معرفي اجمالي شاخص هاي دمايي به بحث پيرامون مهمترين شاخص دمايي يعني شاخص دماي موثر پرداخته آنگاه به محاسبه، ارزيابي و پهنه بندي دماي موثر با استفاده از داده هاي 8 نوبت ديده باني شبانه روزي هواشناسي در 130 ايستگاه سينوپتيکي کشور از سال 1996 تا 2001 پرداخته شده است. آنگاه نسبت به تهيه نقشه هاي پهنه بندي کشور در مقياس ماهانه اقدام گرديد. بدين ترتيب که با توجه به حجم زياد داده هاي لحظه اي از نرم افزاري که به همين منظور توسط نگارنده مقاله برنامه نويسي گرديد، استفاده شد. با توجه به تغييرات رژيم شبانه روزي دما و همچنين تغييرات دما در طي ماه هاي سال، دماي موثر در 8 نوبت در شبانه روز و براي يک ماه به دست آمد. اين ساعات عبارتند از ساعات صفر، 3، 6 ،9، 12، 15، 18 و 21. بعد از تکرار اين کار براي ساير ماه ها، داده هاي مزبور براي تمامي ماه ها به دست آمد. با استفاده از اين داده ها نسبت به تهيه نقشه هاي پهنه بندي دماي موثر کشور اقدام شد. علاوه بر آن ميانگين دمان موثر در هر ماه همراه با حداقل و حداکثر دماي موثر ماهانه نيز محاسبه و آنگاه به تحليل داده هاي دماي موثر پرداخته شد. در اين تحليل، متغير وابسته دماي موثر (ET) مي باشد و متغيرهاي مستقل عبارتند از دماي خشک (DRY)، دماي مرطوب (WET)، نقطه شبنم (DEW)، رطوبت نسبي (HUM)، سرعت باد (WIND) و شدت تابش لحظه اي (SUN). لازم به ذکر است که آخرين متغير (تابش لحظه اي) براي ساعات 9، 12 و 15 در نظر گرفته شده است. در اين تحليل که با استفاده از تحليل رگرسيوني چند گانه به روش «پيشرو» و ضريب رگرسيوني «بتا» انجام گرديد. چهل جدول براي 5 ناحيه شامل ناحيه کوهستاني (A)، ناحيه جنوب کشور (B)، ناحيه شرق کشور (C)، ناحيه شمال کشور (D)، و ناحيه کوهپايه اي (E) به دست آمد و مشخص گرديد که شاخص دماي موثر در فعاليت هاي انساني در نواحي شمالي، جنوبي و شرقي کشور بيشترين تاثير را از دماي مرطوب همان ناحيه مي پذيرد. در حالي که در نواحي کوهستاني و کوهپايه اي کشور، بيشترين تاثير را از دماي خشک در همان ناحيه مي پذيرد. با استفاده از داده هاي محاسبه شده نسبت به تهيه نقشه هاي دماي موثر ماهانه در سطح کشور اقدام گرديد. به عنوان نمونه نقشه 1 الي 3 به ترتيب مربوط به ميانگين حداقل، حداکثر و ماهانه دماي موثر ارديبهشت ماه کشور مي باشد.

 نسخه قابل چاپ