بانک مقالات جغرافیا

کوهستان شاهو در شمال غربي استان کرمانشاه واقع است. منابع غني آب و خاک، تنوع اقليمي و زمين شناسي در آن قابل توجه است. اين مطالعه به منظور بررسي مورفومتري شبکه آبراهه اي و ارتباط کمي اين عوارض خطي با ليتولوژي و ساختمان زمين شناسي انجام گرديد. شبکه آبراهه اي و الگوي مکاني در ارتباط با ليتولوژي، گسل، توپوگرافي و اقليم شکل مي گيرد. به طور کلي شبکه ها را به درختي، موازي، داربستي، شعاعي (همگرا و واگرا) و... تقسيم مي کنند. ماهيت اين تقسيم بندي کيفي است و هدف اصلي در اين مطالعه بررسي کمي و تعيين الگوي کمي اين شبکه در زير حوضه کوچک و تعيين نقش ليتولوژي ، ساختمان و اقليم در ايجاد و توسعه آنهاست. پس از رقومي کردن نقشه هاي توپوگرافي، آبراهه ها ترسيم و بانک اطلاعات توصيفي براي آنها در محيط سيستم اطلاعات جغرافيايي تهيه گرديد. اين بانک شامل طول و رتبه هر يک از شاخه ها بود. متغيرهاي طول و زاويه برخورد شاخه ها در هر زير حوضه محاسبه گرديد. از روش هاي آماري براي تعيين ميزان تشابه زير حوضه ها در بحث زاويه برخورد شاخه ها استفاده گرديد. وقتي دو حوضه نزديک به هم باشند، يک وابستگي خوشه اي ايجاد مي نمايند و نقطه وسط بين آنها مرکز ثقل اين وابستگي خوشه اي مي باشد. درجه ترکيب آنها تحت عنوان توالي زوجي شناخته شده و به کمک نمودار چند شاخه اي مي توان آن را نشان داد. براي محاسبه اين روابط از نرم افزار spss استفاده شده است.
مقادير حاصل از محاسبات تراکم زهکشي نشان مي دهد که حوضه هاي شماره 8، 9 و 12 گروه هاي تک محسوب مي شوند. گروه هاي 8 و 9 به لحاظ ضريب بالاي زهکشي و تک گروه شماره 12 به لحاظ فقر نسبي شبکه هيدروگرافي قابل توجه مي باشند. توزيع ضريب تراکم زهکشي در ساير حوضه ها طوري است که خوشه واحد تشکيل مي دهند به عبارت بهتر 17 زير حوضه باقي مانده در يک گروه قرار مي گيرند.
آبراهه ها ضمن طبقه بندي در گروه هاي کميت پذير، بر حسب زواياي برخورد تقسيم بندي شدند. زير حوضه هاي شماره يک، سه، چهار، پنج و شش در فاصله اندکي از هم قرار دارند. اين خوشه غالبا در سنگ هاي آهکي تشکيل شده و طول بلند آبراهه اي و کشيدگي محور طولي زير حوضه از جمله ويژگي هاي آنهاست. فرآيندهاي غالب شامل هوازدگي مکانيکي، بهمن برفي، بهمن واريزه اي و فرسايش انحلالي است. زير حوضه هاي بيست، شانزده و هفده در يک گروه قرار مي گيرند. زير حوضه دوازده به تنهايي در يک گروه واقع مي شود فقر زهکشي در آن به سبب ليتولوژي حساس به فرسايش مي باشد (آهک هاي نخودي نسبتا ضخيم که با سيماني از رس به هم چسبيده اند) که به طور دگر شيب روي آهک هاي مارني با لايه بندي نازک قرار دارند. ارتفاع بالا (2000 متر)، وجود يخبندان در بيش از چهار ماه از سال عامل تخريب اين نوع سنگ است. در زير حوضه بيست وجود توپوگرافي شيب دار و احتمالا عبور يک گسل در امتداد جنوب شرقي – شمال غربي عامل افزايش زاويه برخورد آبراهه اي مي باشد، اين گسل با کنترل ميداني موقعيت آن تاييد گرديد. در نقشه زمين شناسي اين گسل گزارش نشده است. شبکه آبراهه اي که در بعضي جاها خود را بر ليتولوژي غالب مي کند و در بعضي مکان ها گسل ها و ساختمان زمين شناسي غالبي براي مسير آبراهه ها مي گردند. از نکاتي  که در اين بررسي مشاهده گرديد. اين بود که در برخي زير حوضه ها فعاليت پوشش برفي و بهمن در شکل گيري و توسعه آبراهه ها موثر بوده است. فرسايش انحلالي در سنگ هاي کربناته و توسعه اشکال کارستي در چند زير حوضه از جمله عوامل فقر زهکشي مي باشند. شيب زياد توپوگرافي و دخالت ساير عوامل در زير حوضه هاي بيست، هفده و هجده سبب توليد واريزه مي شود.

 نسخه قابل چاپ