بانک مقالات جغرافیا

سيل هر ساله در حوضه قرنقوچاي (با مختصات جغرافيايي از 36^o/58p تا 37^o/44p عرض شمالي و از 46^o/27p تا 47^o/42p طول شرقي واقع در شمال غرب ايران)، عمده ترين منبع درآمد ساکنان روستاهاي حوضه؛ يعني اراضي کشاورزي و باغي را تهديد و يا تخريب مي نمايد. در اين حوضه به منظور کاهش خسارات ناشي از سيل، سدهاي متعددي در بخش هاي مختلف آن احداث شده است و سدهاي ديگري نيز در حال احداث و يا در دستور کار احداث قرار دارند. با افزايش تعداد سدها، احتمال کشيده شدن آنها به خطوط ضعف تکتونيکي بيشتر شده و با افزايش ارتفاع سدها، بر ميزان خطرپذيري بخش هاي پايين دست آنها، به هنگام رها شدن ناگهاني آب ناشي از شکست سدها در اثر وقوع زمين لرزه ها افزوده شد. بررسي آسيب پذيري سدها و محدوده هاي پايين دست به هنگام وقوع زمين لرزه ها، و شناسايي محدوده هاي آسيب پذير محدوده هاي نزديک به سدها (چه به طور مستقيم و غير مستقيم) از نظر اتخاذ تدابير مناسب، از اهميت ويژه هاي برخوردار است.
با توجه به اين اهميت، در اين مقاله سعي شده است با استفاده از روش هاي تحليلي و توصيفي، و با بهره گيري از نرم افزار Arc/view نقش مستقين و غير مستقيم زمين لرزه ها و به طور کلي نقش فعاليت هاي تکتونيکي تهديد کننده سدها و همچنين پيامدهاي ناشي از آن در حوضه قرنقو، بررسي شود. نتايج اين بررسي ها نشان مي دهد که بعضي از سدهاي حوضه که در نزديکي خطوط گسل هاي فعال قرار گرفته اند، بسيار آسيب پذير هستند و روستاهاي واقع در پايين دست چنين سدهايي در معرض تهديد جدي تخليه ناگهاني آب چنين سدهايي قرار دارند. افزايش ميزان رسوب آب هاي جاري در اثر وقوع لغزش هاي ناشي از زمين لرزه ها که در نهايت در پشت سدها انباشته مي شوند و عمر مفيد سدها را کاهش مي دهد، از ديگر معضلات احداث سدها در مسير رودهايي است که در بالادست آنها و در کنار خطوط ضعف تکتونيکي، لغزش هاي متعددي رخ مي دهد.

 نسخه قابل چاپ