بانک مقالات جغرافیا

رودخانه ها از مهمترين عوامل موثر در فرايندهاي ژئومورفولوژيک زمين و چرخه فرسايش بوده اند و تاکنون مطالعات گسترده اي بر روي تغييرات مورفولوژيک رودخانه ها و عوامل موثر بر آنها صورت گرفته است. در اين پژوهش، هدف شناخت عوامل ژئومورفولوژيك موثر بر تغييرات بستر بخش مياني رودخانه اترک و بررسي دامنه اين تغييرات است. اين محدوده در حدفاصل روستاي قازان قايه تا چات در استان گلستان به طول تقريبي 150 کيلومتر قرار گرفته است. تکنيک اصلي کار، مقايسه زماني و مکاني تغييرات بستر اين رودخانه است. ابزارهاي اصلي تحقيق را عکس هاي هوايي سال 1346، تصاوير ماهواره اي اسپات سال 1380 و آيكونوس سال 1381 و نيز نقشه هاي مختلف تشکيل مي دهد. علاوه بر اين، کنترل اين تغييرات از طريق کار ميداني تفصيلي و ثبت موقعيت ها و دامنه تغييرات با دستگاه GPS و تطبيق آنها با نقشه ها و تصاوير زمين مرجع شده در نرم افزار Arc GIS و ساير تحليل هاي کمي با استفاده از روابط رياضي است. نتايج حاصل از استخراج و مقايسه آماري پارامترهاي هندسي اين بخش از رودخانه نظير، طول موج، ضريب سينوسي، نسبت عرض به عمق و ... در دوره زماني 35 ساله نشان مي دهد كه ضريب سينوسي رودخانه از 1.5 به 1.3 کاهش يافته و طول موج و شعاع دايره هاي مماس بر پيچان رودها نيز افزايش يافته است. همچنين بررسي ها نشان مي دهد که تغييرات هيدرولوژيک، دانه بندي مواد بستر و ديواره ها، تغييرات کاربري اراضي و الگوي کشت بخصوص گسترش کشت برنج در سيلاب دشت رودخانه، مهمترين عوامل تغيير دهنده پلان مساحتي و مورفولوژي بازه مطالعاتي در طي سال هاي اخير است.

 نسخه قابل چاپ