بانک مقالات جغرافیا

كانال‌هاي گيسويي انشعاباتي از جريانهاي رودخانه‌اي هستند كه بر سطح مخروط‌افكنه‌ها گسترش مي‌يابند و مكانيسم تشكيل و تحول آنها به ديناميك جريان و ويژگي‌هاي حوضه آبخيز وابسته است. بديهي است بررسي اين ويژگي‌ها و مكانيسم‌ها مي‌تواند ما را در شناخت تحول و پيش‌بيني خطرات ناشي از آنها آگاه نمايد. مخروط افكنه رودخانه تنگوئيه يكي از بزرگترين مخروط افكنه‌هاي موجود در حاشيه كوير سيرجان است. با توجه به مطالعات ميداني انجام گرفته و نيز مشاهدات غير مستقيم، شبكه متراكمي از كانال‌هاي گيسويي در سطح اين مخروط‌ افكنه‌ ديده مي‌شود. هدف اين مقاله، بررسي علل تغييرات زماني كانال‌هاي گيسويي بر سطح اين مخروط‌ افكنه‌ها است. براي دستيابي به اين هدف از عكسهايي هوايي منطقه با فاصله زماني 37 ساله (1332 و 1372 ) به عنوان «ابزار» اصلي استفاده شده است. تكنيك كار، مقايسه تغييرات شبكه كانال‌ها بر سطح مخروط افكنه از طريق انطابق شبكه زهكشي در عكسهاي هوايي دو دوره با استفاده از نرم افزارهاي كامپيوتري بوده است. علاوه بر اين، از داده‌هاي ميداني، اطلاعات آماري هواشناسي و هيدرولوژي استفاده شده و اين اطلاعات در قالب روشهاي آماري، تجزيه و تحليل گرديده و در نهايت، نتيجه گيري به عمل آمده است. اين نتايج نشان مي‌دهد كه كانال‌هاي گيسويي طي دوره تحت بررسي، ناپايدار بوده و موقعيت و مسير آنها به طور نامنظم تحت تأثير نحوه عملكرد سيلابها تغيير نموده است. استفاده از « روش تحليلي» در مقايسه نسبت تغييرات، بيانگر اين نكته است كه جابجايي و تحول شبكه، هم از نظر زماني و هم از نظر مكاني يكسان نبوده و عملكرد متفاوتي داشته است. شواهد نشان مي‌دهد، جريان‌هايي كه در درازمدت تغيير كرده و متحول شده‌اند، تحت تأثير فعاليت تكتونيكي منطقه بوده‌اند. عملكرد تكتونيك عموما در راستاي تثبيت حوضه و متقابلا سوبسيداس چاله سيرجان به عنوان مصب اين رودخانه بوده است. از سوي ديگر، جريانهايي كه در كوتاه‌‌مدت تغيير كرده و جابجا شده‌اند، تحت تأثير سيلابهاي فصلي و ناگهاني با دبي و بار رسوبي زياد و نيز تغييرات زماني بارش قرار داشته‌اند.

 نسخه قابل چاپ