بانک مقالات جغرافیا

بررسي نظام بهره‌برداري مصالح (شن و ماسه) از رودخانه حاكي از وجود مشكلات متعدد از نظر مسائل طبيعي، دستگاههاي متولي، مسائل مالي و نيز از ديدگاههاي زيست محيطي مي‌باشد در طي سالهاي گذشته اقدامات مختلفي جهت اصلاح نظام‌ بهره‌برداري از مصالح رودخانه‏اي صورت پذيرفته است . رود ميناب از جمله رودخانه‏هاي است كه داراي غني‏ترين مصالح شن و ماسه كشور مي‏باشد. به همين منظور كارخانجات متعددي در بستر اين رودخانه جهت بهربرداري از مصالح آن احداث شده است. احداث سد ميناب و متعاقب آن قطع كامل دبي پايه رودخانه به پائين دست سد و به طبع آن قطع صد درصد رسوب‏هاي انتقالي مخصوصا رسوب‏هاي درشت دانه به پاياب سد ميناب، فرسايش بستر و كناره‏هاي اين سيستم آبرفتي را مخصوصا در طي سيلاب‏هاي استثنائي به دنبال داشته است. اين عامل باعث تغيير پذيري مسير ازجمله كود افتادگي بستر ، تخريب كنارها، توسعه مئاندرها ، عريض شدن رو به گسترش بستر و تحديد سازه‏هاي رودخانه‏اي مانند پل و سد ميناب ، ديوارهاي سيل بند و سيل برگردان و تحديد مناطق مسكوني و مزارع و باغات مجاور رودخانه گرديده است. بهره‏برداري مصالح آبرفتي از جمله مسائلي است كه در اين رودخانه وجود دارد. به همين منظور طي سالهاي گذشته اقدامات مختلفي جهت اصلاح نظام بهره‏برداري صورت گرفته است. ولي توجه به اين مطلب ضروري است در چارچوب نظام فعلي رودخانه ميناب ، رعايت نكات فني و توجه به جريان آب و رسوب و به طور كلي شناخت مرفولوژي رودخانه مهمترين ركن نظام بهره‌برداري از مصالح آن است. روند منطقي و ضروري انجام مطالعات و جمع‌آوري اطلاعات پايه از وضعيت جريان آب و رسوب نقش آنها در پيكرشناسي رودخانه و توجه به اثرات و تبعات طبيعي مصالح از رودخانه از جمله اهداف دراز مدت اين سيستم آبرفتي است.