بانک مقالات جغرافیا

تعيين حدود قلمروهاي دريايي با امنيت و اقتدار ملي کشورهاي ساحلي مرتبط است و حضور هر کشور ساحلي در قلمروهاي دريايي اش با منافع ملي آن ارتباط مستقيم دارد. بنابراين تلاش کشورها براي تعيين مرز و قلمروهاي دريائي از ديدگاه جغرافياي سياسي و حقوق بين الملل امري مشروع است. مباحث مربوط به مرز دريايي در خليج فارس براي نخستين بار در اواسط دهه 1960 مطرح گرديد. ايران و بريتانيا (به عنوان مسئول مسائل خارجي اعراب حاشيه جنوبي خليج فارس) در خصوص تعيين خط مياني خليج فارس به عنوان مرز دريايي و همسايگان عرب ايران به توافق رسيدند. اولين مرز دريايي ايران در سال 1968 با عربستان سعودي تعيين گرديد. تا سال 1974 مرز دريايي ايران با سه کشور قطر، بحرين و عمان تعيين و تصويب شد. در حال حاضر مرز دريايي ايران با سه کشور عراق، کويت و امارات متحده عربي تعيين و تصويب نگرديده است. مرز دريايي ايران و عراق هيچگاه به طور جدي از سوي طرفين پيگيري نشده، چون مسائل و اختلافات ديگري بر آن سايه افکنده است. با اين وجود، در دو نوبت طي سال هاي 1975 و 1990 دو فرصت مهم جهت افراز فلات قاره دو کشور از دسترس خارج شد. مذاکرات ايران و کويت در دهه 1340 ه.ش در چندين دوره انجام شد، ولي به نتيجه نرسيد. عواملي چون خط مبدا، نقش جزاير و منطقه سابقا بيطرف در افراز نشدن مرز دريايي دو کشور موثر بوده اند. پس از سه دهه، مذاکرات دو جانبه مجددا از آذرماه 1379 آغاز گرديده است. عدم افراز مرز دريايي ايران و امارات متحده عربي طي دهه هاي گذشته با ادعاي سرزميني امارات متحده نسبت به جزاير ايراني در خليج فارس مرتبط بوده است. از آنجا که بيش از نيمي از کرانه هاي خليج فارس متعلق به ايران است و از طرفي با توجه به کشف منابع عظيم انرژي در بستر خليج فارس و احتمال وجود منابع عظيم ديگر و پيوستگي آنها، لزوم افراز فلات قاره ايران با سه کشور پيش گفته ضروري است.

 نسخه قابل چاپ