بانک مقالات جغرافیا

رودخانه ها با بستر فرسايش پذير، سيستم پويايي هستند كه مقاطع عرضي و طولي آنها در اثر فرسايش و رسوبگذاري تغيير شكل مي يابد و هيدروديناميك گوياي چگونگي جريان آب در رودخانه، فرسايش و ته نشيني مواد رسوبي در نتيجه اين جريان و از طرفي نقش آن در تحول پارامترهاي هندسي رود مي باشد. حتي در دوره هاي كوتاه مدت (كمتر از يكصد سال) نيز روند فرسايش و رسوبگذاري در هر رودخانه تابع توازن ميان عوامل كنترل كننده (متغيرهاي وابسته و مستقل) آن مي باشد. در اين بين رواناب حاصل از زهكشي حوضه، بار و نوع رسوبي را كه جريان با خود به آبراهه مي رساند از متغيرهاي عمده اي است كه در تعيين اندازه و ويژگي هاي شكل آبراهه ها نقش اساسي را ايفا مي نمايد؛ چنانچه بار رسوبي يا مقدار دبي تغيير پيدا كند، به همان نسبت آبراهه نيز ناپايدار خواهد بود. اين مقاله نيز سعي دارد تا نقش دبي جريان و رسوب را در تغييرات آبراهه و مشخصات هندسي (هيدروديناميك) رودخانه هاي تالار و بابل مورد بررسي قرار دهد كه در اين راستا پس از بررسي مشخصات هندسي آبراهه در رودخانه هاي مذكور سعي شده که ارتباط متغيرهاي دبي آب و رسوب به طور مقايسه اي مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد و سپس رابطه موجود بين آنها استخراج شود. براي دستيابي به اين هدف، ابتدا با توجه به ايستگاه هاي موجود، مقادير دبي آب و رسوب در امتداد هر يك از دو رودخانه از عليا تا سفلاي آنها استخراج شده و در ادامه، مشخصات هندسي شامل عرض، عمق، نسبت عرض به عمق، ضريب خميدگي، زاويه مركزي و طول موج رودخانه هاي مورد مطالعه محاسبه گرديد و در نهايت اين متغيرها در قالب مدل ويژه اي تجزيه و تحليل شدند كه با استناد به آن مي توان ضمن برقراري ارتباط متغيرها با يكديگر، تغييرات دوره اي ابعاد، شكل و الگوي رودخانه ها را برآورد نمود.