بانک مقالات جغرافیا

موضوعات مربوط به مطالعات ژئومورفولوژيکي از منظر ارزيابي در کلان شهر تهران که طي نيم قرن گذشته توسعه يافته، متعدد است. بررسي حوضه هاي زهکشي سطحي و آبراهه هاي آن يکي از اين موضوعات مي باشد. تغيير مسير آبراهه ها و مسيل هاي طبيعي بدون توجه به اصول و فرايندهاي ژئومورفولوژيکي در شهر تهران مي تواند آثار زيانباري را به ساکنان شهر وارد کند. در حال حاضر زهکشي شهر تهران از طريق سه محدوده 1- حوضه هاي منتهي به کانال سيل برگردان غرب و رودخانه کن؛ 2- حوضه هاي منتهي به کانال ابوذر و مسيل باروتکوبي؛ 3- حوضه هاي شهري منتهي به زمين هاي زراعي جنوب شهر(محدوده صالح آباد) انجام مي شود.
در اين مقاله حوضه هاي مذکور همراه با شبکه آبراهه ها قبل از توسعه فعلي شهر به کمک نقشه هاي توپوگرافي سال 1343، عکس هاي هوايي دو دوره مختلف و نقشه هاي زمين شناسي ترسيم و سپس محدوده کليه حوضه هاي کوهستاني و شهري در وضعيت کنوني با استفاده از نقشه هاي توپوگرافي سال 1380 و با توجه به تغييرات شبکه زهکشي تعيين شد. حداکثر آبدهي هر حوضه از طريق روش استدلالي و به کمک منحني هاي شدت، مدت، فراواني ايستگاه هاي مهرآباد و سعدآباد براي دوره هاي بازگشت 2، 5، 10، 25، 50 و 100 ساله محاسبه گرديد. با استفاده از خصوصيات فيزيوگرافي، نوع سامانه زهکشي و محاسبات هيدرولوژيکي آنها و از طريق مقايسه اين خصوصيات با ماهيت تلفيقي حوضه ها، محدوديت هاي ژئومورفولوژيکي توسعه در قلمروي حوضه هاي زهکشي سطحي ارزيابي شد.
روش تحقيق بر پايه روش تحليلي استوار است. ابزار اصلي اين تحقيق سامانه اطلاعات جغرافيايي در قالب نرم افزارArc GIS  مي باشد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد که تلفيق حوضه ها، تغيير مسير آب هاي سطحي و تبديل آنها به کانال هاي مصنوعي باعث افزايش آبدهي، به خصوص در دوره هاي بازگشت بالاتر شده و در نتيجه افزايش ميزان مخاطره سيلاب هاي شهري را به دنبال دارد. قطع مسير آبراهه هاي اوليه و ايجاد الگوي جديد آبراهه اي در قلمروي کلان شهر تهران بدون توجه به اصول و معيارهاي ژئومورفولوژيکي انجام شده است. بنابراين توجه به الگوي فضايي و جاي گيري آنها در تطبيق با چشم انداز کلي حوضه ها از طريق به کارگيري اصول ژئومورفولوژيکي به منظور توسعه پايدار و کاهش مخاطرات ضرورتي قطعي است.

 نسخه قابل چاپ