بانک مقالات جغرافیا

هامون، مهم ترين پهنه آبي داخلي ايران، در ناحيه بياباني سيستان جاي دارد و زيرساخت مناسبي را براي آن فراهم آورده است. در سيستان، حيات وابسته به هامون است و اهميت اين دريا در تمام ساختارهاي زندگي مردم منطقه مشهود است. به علت اهميت فراوان هامون، مسايل و نارسايي هاي آن نيز مهم است و توجهي دوچندان را طلب مي کند. حفظ عرصه هاي آبي هامون و پايش دگرگوني هاي آن، از جمله اين الزام ها است. اين تحقيق با هدف پايش تغيير هاي تراز آبي در هامون، از طريق تحليل سري زماني داده هاي ماهواره اي و پي جويي علل و عوامل ايجابي آن انجام شده است. بدين منظور، سري زماني تصاويري را که داراي مشابهت زماني اند، از سنجنده هاي MSS, TM & ETM+ ماهواره Landsat، در يک دوره سي ساله، با هدف آشکارسازي تغيير هاي تراز آبي پردازش کرديم؛ سپس با استفاده از عمليات پيمايشي مبتني بر جمع آوري نقاط کنترل زمين (GCP) از بستر خشکيده درياچه، اندازه گيري مستحدثات درون درياچه و جمع آوري ديگر داده هاي ميداني؛ و به منظور تعيين مقدار تغيير در تراز آبي و تعيين علت هاي شکل گيري آن، يافته ها را بازپردازش و تحليل کرديم. نتايج به دست آمده از اين بررسي ها، تغيير در عرصه هاي آبي هامون را - که به زيان بخش ايراني (هامون صابري) و به نفع بخش افغاني (هامون پوزک) است - تاييد مي کند. مقايسه عرصه هاي آب گيري شده هامون در دو مقطع زماني 1355 و 1384 با ارتفاع آبي برابر، و بهره گيري از قانون ظروف مرتبط، مويد کاهش مساحت درياچه به 357 کيلومتر مربع (10.6%-) است. توزيع فضايي اين کاهش، يکسان نبوده و در بخش ايراني آن (هامون هيرمند)، 777 کيلومتر مربع از عرصه آبي کاسته شده است؛ در حالي که عرصه جديدي به مساحت 492 کيلومتر از بخش هاي غير آب گير هامون پوزک در افغانستان، آب گير شده است. پويش علل و عوامل شکل گيري اين رويداد، تغيير در بستر هامون از طريق افزايش ارتفاع را تاييد مي کند که حاصل از انباشت رسوب هاي بادي به واسطه احداث موانع در مسير حرکت طوفان هاي شن است. اين موانع با هدف هاي عمراني (جاده و ديوار ساحلي) احداث شده اند؛ اما بي توجهي به مسايل زيست محيطي در احداث آن، تبعاتي مانند جلوگيري از حرکت طوفان هاي شن و انباشت آن در بخش هاي جنوبي هامون را به دنبال داشته است.

 نسخه قابل چاپ