بانک مقالات علوم اجتماعی

مقاله حاضر به دنبال پاسخگويي به دو سوال اساسي است. مشاركت شهروندي در طراحي الگوهاي برنامه ‌ريزي شهري چه جايگاهي دارد؟ نقاط قوت، ضعف، فرصت ‌‌ها و تهديدهاي مشاركت شهروندان در طرح‌ هاي برنامه ريزي شهري كدامند؟ براي پاسخ به پرسش نخست، مشارکت شهروندي از جنبه ذهني بررسي شده است. اين بخش، تغيير در گرايش ها، باورها و ديدگاه‌ هاي مردم را مورد توجه قرار مي ‌دهد. براي پاسخ به پرسش دوم، رفتار مشارکت، سازوكار و نحوه مشارکت در حوزه‌‌ هاي فرهنگي - اجتماعي، مديريتي، حقوقي و فضايي بررسي شده است.
اين مطالعه به روش تحقيق كيفي انجام شده است. جمع آوري اطلاعات در قالب پرسشنامه باز همراه با مصاحبه عميق و با تکنيک تجزيه و تحليل (SWOT) صورت گرفته است. بررسي نقاط قوت، ضعف ‌‌ها، فرصت‌‌ ها و تهديدهاي اجتماعي - فرهنگي، مديريتي، قانوني و فضايي - کالبدي مشاركت شهروندان در طراحي، اجرا، حفاظت و نگهداري از طرح ‌ها و برنامه‌‌ هاي شهري از دلايل اساسي انتخاب اين تکنيک است.
جامعه آماري شامل 30 نفر از اساتيد و صاحب نظران حوزه‌‌ هاي برنامه ‌ريزي شهري و مشاركت شهروندي است كه از بين اساتيد دانشگاه تهران و سازمان شهرداري شهر تهران در سال 1386 به روش نمونه گيري هدفمند و در دسترس (نمونه متخصص و صاحب نظر در حوزه مورد مطالعه). انتخاب و بررسي شده است.
نتايج نشان داد كه طراحي الگوهاي جامع برنامه ريزي شهري در شهر تهران مستلزم مشاركت فعال شهروندان است. اين مشارکت بايد داوطلبانه و هدفمند صورت گيرد. برنامه ريزان شهري نخست بايد بر مشارکت ذهني و تغيير در باورها و گرايش ‌‌هاي شهروندان تاکيد نمايند. رفتار مشارکتي در برنامه‌‌ هاي شهري نيز بايد در دو بخش انجام شود. در طراحي و اجراي برنامه ‌‌هاي شهري، بايد مشارکت متخصصين و نخبگان در اولويت قرار گيرد. اما عمده مشکلات شهر تهران مربوط به حفاظت و نگهداري از طرح ‌ها و برنامه ‌هاي اجرا شده است. جلب مشارکت زنان، جوانان و بازنشستگان و علاقه ‌مندان و تعيين سازوکارهاي مشارکتي آنان در حوزه‌‌ هاي اجتماعي، مديريتي، قانوني و فضايي - کالبدي مي ‌تواند کارايي، اثربخشي و بهره وري برنامه ‌‌هاي مديريت شهري را تقويت کند.

 نسخه قابل چاپ