بانک مقالات علوم اجتماعی

معمول ترين مقوله هاي دستوري در زبان هاي دنيا جمله هاي خبري، پرسشي، امري و تعجبي است، که عمدتا به ترتيب براي بيان مقوله هاي معنايي- منظوري خبر، سوال، فرمان و شگفتي به کار مي روند. با اين وجود، مطالعات نوع شناسي زبان حاکي از آن است که رابطه ميان مقوله هاي نحوي و معنايي- منظوري رابطه اي مستقيم نيست. بسيار اتفاق مي افتد که از جمله خبري براي صدور فرمان، و از جمله پرسشي براي بيان شگفتي استفاده مي شود.
مقاله حاضر در پي کشف نقش هاي معنايي- منظوري جمله هاي پرسشي در شعر حافظ است. استفاده هنرمندانه شاعر از جمله هاي پرسشي براي بيان مقوله هاي گوناگون معنايي- منظوري تاثير کلام وي را دو چندان و خواننده را مسحور مي سازد.
تحقيق حاضر نشان مي دهد که از 366 بيت، 255 بيت، يعني تقريبا 70% از ابيات، براي بيان پنج مقوله معنايي- منظوري شگفتي، نفي، انکار، تمنا (آرزو) و نهي به کار رفته است. 30% باقيمانده براي بيان 15 مقوله معنايي- منظوري استفاده شده است. يکي از نتايج بسيار جالب توجه تحقيق اين است که حافظ براي بيان سوال از جملات پرسشي کمترين استفاده را مي برد.