بانک مقالات علوم اجتماعی

تحقيق حاضر بر آن است تا با استفاده از تحليل محتوا، کتاب علوم تجربي پايه اول راهنمايي را از منظر تاريخ و فلسفه علم و نوع رويکرد به فلسفه علم در کليت محتوا، مورد بررسي قرار دهد. عدم توجه به تاريخ علم، نامشخص بودن نقش دانشمندان، ناديده گرفتن روش هاي علمي و نقش محوري نظريه ها و پارادايم ها، دانش آموزان را از فهم بنياني قواعد و اصول علمي ارايه شده در محتواي کتاب هاي درسي، در حوزه علوم فيزيکي و تجربي محروم مي سازد. به عبارت ديگر خالي بودن محتواي کتب علوم از زير ساخت هاي اساسي مرتبط به چگونگي شکل گيري تفکر علمي و ساخت علم در دنياي واقعي و نيز فرآيندي که منتهي به فرآورده هاي علمي گرديده است، دانش آموزان را از پرورش روح علمي محروم مي دارد و آن ها را نسبت به هدف هاي اساسي تعليم و تربيت که عبارت از چگونه انديشيدن است، دور مي دارد. با توجه به اين واقعيت و ضرورت اهميت توجه به مساله فوق، هدف هاي اساسي مقاله حاضر عبارت از بررسي و تحليل دو سوال عمده زير مي باشد:
1. مهمترين رويکرد ها در فلسفه علم کدامند؟
2. کتاب هاي علوم تجربي بر پايه کدام رويکرد مبتني است؟
تحقيق حاضر از نوع تحقيقات کمي است که به تجزيه و تحليل محتواي کتاب هاي علوم تجربي پايه اول راهنمايي پرداخته است. براي انجام اين منظور، پس از تعريف پاراگراف به عنوان واحد تحليل، متن هر کدام از دروس کتاب علوم اول راهنمايي بر اساس مقدار پاراگراف، تقسيم و سپس با در نظر گرفتن مقوله هاي چهارگانه مورد نظر در تحقيق (تاريخ علم، نقش دانشمندان، جايگاه تئوري ها و پارادايم ها، و روش علمي) محتواي واحدهاي تحليل در هر درس (پاراگراف ها) مورد بررسي قرار گرفته است. بر اساس محاسبه فراواني هر کدام از مقولات چهارگانه، ميزان توجه يا عدم توجه به شاخصه هاي فلسفه علم در کتاب مذکور مشخص گرديد. نتايج تحقيق حاکي از آن است که:
1. کمتر اثري از تاريخ علم در کتاب درسي علوم تجربي پايه اول به چشم مي خورد.
2. در کتاب درسي علوم تجربي پايه اول عمدتا به نقش برخي از دانشمندان غربي اشاره شده است که مستقلا و بدون هيچ نوع تعامل فکري با ديگر دانشمندان، به کار علمي مي پردازند. در کتاب به خلاقيت ها (تمثيلات، تشبيهات و...) تصوير سازي هاي ذهني و يا به طور کلي به جنبه هاي زيبايي شناسانه کار علمي توجهي نمي شود.
3. مفاهيم علمي به خصوص در فصل فيزيک و زمين شناسي در چارچوب نظريه ها و پارادايم ها قرار نگرفته اند.
4. در روش علمي عمدتا اتکا به گردآوري فاکت ها، مشاهدات و اندازه گيري ها شده است.
و بالاخره تحليل محتواي کتاب علوم تجربي پايه اول راهنمايي نشان مي دهد که عدم توجه کافي به برخي از جنبه هاي علم و تاکيد بر برخي از جنبه هاي خاص علم، نگرشي اثبات گرايانه به علم را القا مي کند.

 نسخه قابل چاپ