بانک مقالات دفاع مقدس

عنوان : تفاوت هاي انقلاب اسلامي ايران با انقلاب روسيه
موضوعات مقالات :انقلاب اسلامي
انقلاب اكتبر ۱۹۱۷ روسيه به عنوان يكي از انقلابهاي تاثيرگذار در تاريخ سياسي جهان مطرح است. بررسي و مقايسه انقلاب اسلامي ايران با اين انقلاب كه بر اساس ايدئولوژي ماركسيسم بوقوع پيوست، مي تواند تا اندازه اي راهگشاي درك صحيح از انقلاب اسلامي و همچنين برتريهاي خيره كننده آن باشد

به گزارش سرويس بين الملل برنا، پيدايش انقلاب در هر جامعه اي امكان پذير نيست. تنها جوامعي مستعد انقلابند كه قدرت سياسي حاكم بر آن جوامع از مردم و اقشار جامعه فاصله گرفته و فاقد پايگاه اجتماعي باشد.
در اين حالت اگر قدرتي مورد حمايت اكثريت، در جامعه پديد آيد و در پي خواسته هاي اكثريت مخالف نظام حاكم باشد تضاد ميان قدرت سياسي و قدرت اجتماعي شكل مي گيرد. اين تضاد در بهترين حالت به يك انقلاب موفق تبديل مي شود و اين در صورتي است كه يا قدرت سياسي در حالت ضعف خود باشد و يا قدرت اجتماعي از حمايت قوي مردمي و رهبري قدرتمند برخوردار باشد.
مولفه هاي تشكيل دهنده قدرت سياسي عبارتند از:
1) شرايط اقتصادي
2) عامل نظامي
3) حمايت بين المللي
در قدرت اجتماعي هم سه عامل اصلي
1) مشاركت مردمي
2) رهبري
3) ايدئولوژي
مطرح مي شوند. با بررسي قدرت سياسي قبل از انقلاب و قدرت اجتماعي به وجود آورنده انقلاب در انقلابهاي فرانسه و روسيه و انقلاب اسلامي ايران مي توان به تفاوتهاي اين سه انقلاب و نقاط امتياز انقلاب اسلامي از دو انقلاب ديگر پي برد.
● قدرت سياسي:
▪ شرايط اقتصادي
شرايط اقتصادي روسيه در آغاز قرن بيستم پس از دو جنگ خارجي بسيار نابسامان بود و ركود و بيكاري به شدت بر آن حاكم بود. اوضاع كشاورزي در روسيه در اين دوران وضع نامطلوبي داشت. قحطي مرگباري كه از كم محصولي سال ۱۹۱۱ ناشي شد وحشت قحطي سال ۱۸۹۱ را تكرار كرد. دهقانان با جوشاندن تخم جارو تغذيه مي كردند و بيماري واگيردار تيفوس همه جا را فراگرفته بود.
در اواخر حكومت شاه، رژيم ايران در مطلوب ترين سطح از قدرت اقتصادي قرار داشت كه در تمام دوران سلطنت ۵۷ ساله رژيم پهلوي بي سابقه بود. با افزايش سريع و غير قابل پيش بيني درآمد نفت، رژيم ايران نه تنها تبديل به يكي از دولتهاي ثروتمند شد، بلكه جامعه ايراني را به يك جامعه كاملا مصرفي تبديل كرد. و برخلاف رژيم روسيه، نه تنها دولت مقروض نبود، بلكه به بسياري از دولتها، وام هاي سخاوتمندانه اي اعطا كرده بود و از ذخاير ارزي قابل توجهي برخوردار بود.
▪ عامل نظامي
موقعيت روسيه در اروپا پس از جنگهاي محدود موسوم به كريمه در سال ۱۸۵۴ دچار تغيير اساسي شده بود. كشوري كه در ۱۸۱۵ تنها قدرت قوي اروپا بود بعد از جنگ كريمه به يكي از چند قدرت بزرگتر تنزل پيدا كرد. وقوع جنگ جهاني اول نيز تير خلاصي به ارتش از هم پاشيده روسيه شليك كرد و درهمان زمان شرايط را براي پيروزي انقلاب روسيه فراهم كرد.
ارتش ايران برخلاف روسيه، در طول پنجاه سال پيش از پيروزي انقلاب در هيچ جنگ خارجي مهمي شركت نكرده بود. محمد رضا شاه نيز به عنوان فرمانده كل قوا بيش از هر پادشاهي در ايران به قواي مسلح توجه داشت. ميزان موافقت نامه هاي خريد تسليحاتي كه در طول بيست سال از ۱۹۶۹-۱۹۵۰ تنها ۷۴۱ ميليون دلار بود به رقمي معادل بيست ميليارد دلار در سالهاي بعد يعني از ۱۹۷۰-۱۹۷۱ رسيد. و ايران بزرگترين خريدار سلاح از كشورهاي امريكا، انگليس و فرانسه شد.
▪ حمايت بين المللي
انقلاب روسيه در شرايطي شكل گرفت و به پيروزي رسيد كه جهان در آتش جنگ اول جهاني مي سوخت. دولت روسيه تزاري اگرچه در يك اتحاديه نظامي شركت داشت اما در زمان بروز بحرانهاي انقلابي نه تنها مورد حمايت و كمك بين المللي قرار نگرفت بلكه جناحهاي انقلابي توانستند به طرق گوناگون حمايت بين المللي را به سمت خود جلب كنند.
در سالهاي دهه پنجاه رژيم شاه از نظر حمايت بين المللي در مطلوبترين موقعيت بود و كمتر كشوري وجود داشت كه علي رغم بروز بحران تحت تاثير رقابتها و تضادهاي بين المللي قرار نگيرد و از حمايت بلوك شرق و غرب و كمك مستقيم امريكا برخوردار باشد و در مقابل، انقلابيون از هرگونه كمك و همراهي بين المللي محروم بودند.
● قدرت اجتماعي
▪ مشاركت مردمي
در روسيه اقليت معدودي از كارگران كارخانجات اعتصابي و سربازان حزب بلشويك معترضين اصلي و مشاركت كنندگان در سرنگوني رژيم تزاري روسيه بودند . نقطه شروع اين انقلاب نيز پترزبورگ بود كه در پي آن مسكو نيز سقوط كرد.
اما در ايران، سابقه ۱۵ساله مبارزات مردمي كه از سال ۱۳۴۲ به صورت جدي شروع شده بود باعث شد تا اكثر مردم ضمن آشنايي با ايدئولوژي نهضت ضمن انزجار از رژيم پهلوي به مشاركت وسيع در مبازات بپردازند و تمام اقشار مردمي اعم از كارگران، كارمندان، دانشگاهيان، حوزويان و بازاريان حضور فعالي در اين مبارزه داشته باشند. از سوي ديگر مبارزات مردم منحصر به تهران و يا شهرهاي بزرگ نبود بلكه در تمام نقاط كشور، اين مبارزه به صورت فعالانه ادامه داشت.
▪ رهبري
سقوط رژيم تزاري در فوريه ۱۹۱۷ ناشي از حركت و قيامي بود كه توسط سربازان پادگان و كارخانجات پتروگراد انجام شد. اين قيام از رهبري خاصي برخوردار نبود و همه گروههاي چپ و راست معترف هستند كه در اعتصابات و تظاهرات فوريه، كه منجر به سقوط نيكلاي دوم شد، نقشي نداشتند. هيچ گروهي حتي بلشويكها ادعاي رهبري انقلاب فوريه را ندارند و حتي لنين پا را فراتر گذارده، ادعا مي كند كه انقلاب فوريه ناشي از تفكر خرده برژواري بود.
رهبري در انقلاب اسلامي ايران سه نقش محوري را به صورت كامل انجام داد. در ابتدا در يك دوره ۱۵ ساله ايدئولوژي نهضت را بر اساس آيين اسلام تدوين كرده و پشتيباني فكري و عقيدتي نهضت را انجام داد. و پس از حضور در كشور مبارزات نهايي سقوط رژيم و جايگزيني حكومت خواسته مردم را رهبري كرد. و پس از پيروزي انقلاب در يك فرصت ده ساله معماري يك نظام اسلامي را به انجام رساند. امام خميني در واقع سه نقش ايد ئولوگ، فرمانده و معمار انقلاب را به نحو احسن انجام داد.
▪ ايدئولوژي
افكار و انديشه هاي سوسياليستي و به ويژه ماركس و لنين در شكل گيري احزاب و گروههاي سياسي، در روسيه ، از اوايل قرن بيستم نقش مهم و عمده اي داشته است. لنين در اين زمينه مي گويد: مكتب ماركس همانا مكتب ماديگرايي است. بايد دانست چگونه با دين مبارزه كرد و براي اين كار بايد منابع ايمان و دين توده ها را با مفاهيم ماديگرايي توضيح داد.
در حالي كه مكتب اسلام از چهارده قرن پيش وارد ايران شده بود و كاملا با تار و پود زندگي مردم ايران مخلوط شده بود، ايدئولوژي اصلي مردم در مبارزه با رژيم شاه بود. حمايت مردم از رهبري نيز در واقع ريشه در مكتب داشت زيرا امام خميني نه فقط يك رهبر سياسي كه قبل از آن يك روحاني و رهبر ديني بود. از اين رو اساسي ترين تفاوت انقلاب اسلامي با انقلاب فرانسه و روسيه را مي توان در ايدئولوژي دانست. هر يك از دو انقلاب پيشين به نوعي به مخالفت با دين و محدود كردن آن در حيات انسان معتقد بودند در حاليكه انقلاب ايران يك انقلاب كاملا ديني و بر اساس و محور اسلام و قائل به حضور دين در همه عرصه هاي زندگي بود.
اينك اين سوال مطرح مي گردد كه اگر انقلاب روسيه را انقلاب كبير بناميم، انقلاب اسلامي را چه بناميم؟ و اگر انقلاب اسلامي، انقلابي واقعي و تمام عيار است، آن چه را كه در روسيه رخ داده است چه بايد بناميم؟



برنا نيوز ( www.bornanews.ir )