بانک مقالات دفاع مقدس

عنوان : انقلاب ۵۷،عرصه حضور دوباره زنان
موضوعات مقالات :انقلاب اسلامي
انقلاب اسلامي ايران در بهمن ۵۷ به باور اكثر كارشناسان و تحليلگران مهم ترين واقعه قرن بيستم بوده است چرا كه در آن مردم به رهبري روحانيت عليه رژيمي قيام كردند و موفق به سرنگوني اش شدند كه به بزرگ ترين قدرت جهاني وابسته بود و هرگز كسي نمي توانست تصور كند كه مردم با دست خالي بتوانند نظام شاهنشاهي را كه به سابقه ۲۵۰۰ ساله اش افتخار مي كرد از پاي درآورند.
از سوي ديگر انقلاب اسلامي نكته قابل توجه ديگري هم داشت و آن اينكه نقطه عطفي در حيات سياسي زنان در ايران بود. نه فقط از اين لحاظ كه براي اولين بار توده هاي وسيعي از زنان براي اهداف انقلاب كه آزادي، استقلال و تشكيل حكومت اسلامي بود، پا به عرصه مبارزه سياسي در خيابان ها گذاشتند، بلكه از اين نظر كه از انقلاب ٥٧ خودآگاهي زنان چه نسبت به ابعاد تبعيضات وارد شده بر آنها و چه از نظر آگاهي شان بر نقش و اهميتي كه در تحولات سياسي و اجتماعي دارند، آغاز شد.
برخي از دشمنان انقلاب اينگونه القا مي كردند كه پس از پيروزي انقلاب ، زنان بايد در خانه هاي خود بنشينند ولي حضرت امام (ره) به پيروي از پيامبر اكرم (ص) زن را داراي رسالت دانست كه بايد دوشادوش مردان و برادران خود در صحنه ها حضور فعال داشته باشد و دركارهاي سياسي و اجتماعي دخالت كند، براي پيشرفت جامعه بايد تعليم و تعلم زنان جدي گرفته شود.
زن داراي احترام است و ديگر به چشم كالاي تبليغاتي و بي ارزش نيست. امام، زنان را پيشتاز انقلاب و ياور و هم سنگر مردان مي دانست.
● ورود زنان به صحنه اجتماع
از حدود دو دهه قبل از انقلاب ٥٧ يعني از دهه هاي ٤٠ و ٥٠ كم كم زنان وارد عرصه هاي زندگي اجتماعي، اشتغال و تحصيل شدند. جامعه ايران در مقطع انقلاب ٥٧، سطح معيني از مدرنيزاسيون مصرف گرا را تجربه كرده بود و زنان در فعاليت هاي اجتماعي حضور داشتند و به تدريج با ابعاد محروميت ها و تبعيضات سياسي و اجتماعي روبه رو مي شدند، آن هم زير سايه ديكتاتوري رژيم سلطنتي.
زيرا رژيم گذشته زن را فقط كالا و فساد و ابتذال را تمدن مي پنداشت و در نتيجه ارزش هاي اخلاقي فروپاشيد. جمعي از زنان متعهد مقاومت و روشنگري كردند و زنداني شدند اما كم كم جرقه هاي انقلاب شكل گرفت و زنان اين بار پرشورتر از قبل در صحنه مبارزه حاضر شدند.
زنان البته قبل از مشروطه در تحركاتي چون جنبش تنباكو، شورش در قحطي ۱۲۷۷ هـ .ق كه به دكان هاي نانوايي حمله شد و ناصرالدين شاه براي خواباندن آشوب، كلانتر را به دار كشيد و بهاي نان را كم كرد و نيز شورش تبريز در قحطي سال ۱۳۱۲ هـ .ق كه در حدود ۳ هزار زن چوب به دست در بازارها به راه افتادند و كسبه را به بستن دكان و پيوستن به راهپيمايان مجبور كردند، شركت داشتند اما اين اقدامات هم داراي ترتيب و برنامه ريزي از پيش تعيين شده اي از سوي زنان نبود.حتي حضور زنان در دوران مشروطه نيز بيشتر از آنكه ماهيت اجتماعي داشته باشد امري سياسي و دنباله تفكر آزاديخواهي بود، منتها با گستره اي وسيع تر و در مقطع زماني طولاني تر.
در اين روند، منابع متعدد دوره قاجار، گزارش ها و اخبار فراواني از حضور فعال زنان در راه تحقق اهداف مشروطه ارائه مي دهند. از اعتراضات زنان به فشارهاي ايجاد شده بر علما در مهاجرت صغري گرفته تا شركت در مبارزات انقلابي ستارخان و باقرخان در مواجهه با لشكريان رژيم شاه در لباس مردانه در تبريز و جانبازي بيست زن مشروطه خواه در اين راه و تقاضاي تسريع در تصويب قانون اساسي با ارسال تلگراف هاي متعدد از طرف زنان تبريز و تهران.
با وجود اين سابقه تاريخي، عمده ترين و موثرترين حضور زنان در عرصه تحولات اجتماعي و سياسي به مبارزات دوران انقلاب مربوط مي شود. مبارزاتي كه با روشنگري هاي امام (ره) و همراهانشان شكل آگاهانه اي به خود گرفته بود و مبتني بر اعتقاد به آزادي و آزادگي و ايمان مذهبي بود و در آن همه اقشار جامعه شركت داشتند. جالب اينكه به زعم مورخان نقش زنان خانه دار در تظاهرات سياسي و فعاليت هاي مربوط به انقلاب بسيار مهم تر از نقش زنان دانشجو و شاغل است.
خانم هاي خانه دار در دسته هاي زياد براي شركت در مراسم عزاداري ماه محرم بيرون مي آمدند. كاري كه در گذشته نيز هميشه مي كردند اما اين بار حضور وسيع آنها معناي سياسي جديدي به خود گرفته بود. هنگامي كه تهديد رژيم پهلوي به اعمال خشونت بالا مي گرفت، اين خانم هاي چادري بودند كه با كمال شجاعت در صف اول تظاهرات حضور داشتند. شركت كنندگان در اين قبيل مراسم مي دانستند كه حضور خانم ها در صف جلو، پليس و رژيم را در وضعيت مشكلي قرار مي دهد.
بدين ترتيب حضور زنان موجب مي شد مبارزات رنگ و بوي ديگري به خود بگيرد. از نظر برخي از صاحبنظران، حضور شمار زيادي از زنان در انقلاب اسلامي ايران روند پيشبرد انقلاب را تسهيل كرد زيرا زنان به عنوان نيمي از جمعيت در تمام لحظات مبارزه همراه و همدوش مردان نقش بسيار مهمي در انقلاب داشته اند. حساسيت نقش زنان برخاسته از عمق تاثيرگذاري زنان در تمامي عرصه هاي زندگي است.
براي نمونه مي توان از نقش تاثيرگذار حضرت زينب(س) در قيام پرحادثه عاشورا نام برد كه يكي از نمونه هاي درخشاني است كه اهميت جايگاه زنان را در تاريخ اسلام به تصوير مي كشد. زنان ايراني در انقلاب اسلامي به روشني بيان كردند كه زن مسلمان ايراني در تمام عرصه هاي اجتماعي، سياسي و... حضور دارد واعتقادات ديني او مانع از شركت در فعاليت هاي اجتماعي نخواهد شد و ثابت كرد كه در عين حفظ ديانت و پاكدامني مي تواند تاريخ ساز باشد. زنان در دوران انقلاب هم خود در مبارزه شركت مي كردند و هم در تشجيع مردان موثر بوده اند. امام (ره) در اين باره فرموده اند: زنان مردان را تشجيع كردند، مردان ما مرهون شجاعت زنان شيردل هستند.
● زنان، پس از انقلاب
از ديگر امتيازات ويژه انقلاب اسلامي ايران اين است كه حضور زنان تنها به دوران مبارزه محدود نشد. بلكه پس از آن نيز زنان نقش تاثيرگذاري در پيشبرد اهداف انقلاب داشتند. پس از پيروزي انقلاب زنان ايران مثل مردان در تمام امور مشاركت نمودند.
امام خميني(ره) فرموده است: «از دامن زن مرد به معراج مي رود» و مصداق عملي اين جمله را در برخورد ايشان با زنان و فرصت دادن به آنها براي پرورش روح و جسم و تهذيب نفس و سازندگي اجتماع مي توان ديد. به طور مثال مي توان به ماجراي ارسال نامه امام خميني (ره) براي گورباچف اشاره كرد. وقتي كه حضرت امام(ره) گروهي را براي ديدار با گورباچف اعزام نمود يك عالم ويك استاد دانشگاه ويك زن را براي اين ماموريت انتخاب فرمودند و معناي اين امر بسيار مهم است.
همچنين با شروع جنگ تحميلي نيز زنان همانند روزهاي انقلاب باز به فعاليت خود ادامه دادند و هم در پشت جبهه و هم در ميدان نبرد دوشادوش مردان براي حفظ انقلابي كه براي به ثمر رسيدنش تلاش هاي زيادي صورت گرفته و خون هاي بي شماري ريخته شده بود،كوشيدند و خدمات ارزنده اي ارائه دادند.از پرستاري و كمك هاي اوليه گرفته تا تهيه مايحتاج رزمندگان و ... و در تمام اين دوران امام (ره) به عنوان مشوق زنان و حمايت كننده آنها به حضور زنان در عرصه هاي مختلف ارج مي نهاد.
در حقيقت معلم بزرگ انقلاب حضرت امام خميني(ره) نقش زن را در انقلاب - چه در پيدايش و چه در استمرار آن - و نيز جايگاه او را در تكامل جامعه‏ اسلامي و بلوغ اسلامي و انقلابي آن، بسيار بزرگ مي‏داشت و حق هم همين است و اين مستلزم آن است كه زن ايراني و زن مسلمان، به مجاهدت خود براي رها شدن از دام هاي پرداخته و در راه نهاده‏ فرهنگ تباهگر غرب، با اراده‏اي راسخ ادامه دهد و به هيچ رو تسليم اغواي آنان كه زن را ابزاري براي پيشبرد سياست هاي ويرانگر و اسارت بار خواسته‏اند، نشود. همچنين رهبر معظم انقلاب نيزهميشه بر سهم زنان در سازندگي و علم و نيز در مسائل اجتماعي و سياسي و اهداف ارزشمند انقلاب اسلامي تأكيد مي كنند.

روزنامه تهران امروز