بانک مقالات دفاع مقدس

عنوان : انتظارات زنان از انقلاب
موضوعات مقالات :انقلاب اسلامي
ايرانيان از دوران باستان مردماني دين دار، معنويت گرا و آراسته به فضايل اخلاقي بوده اند، به همين جهت زماني كه زيبايي هاي اسلام را دريافتند، عاشقانه و آگاهانه آن را پذيرفتند. آن عشق آگاهانه و اصيل تا امروز ادامه پيدا كرده و در سال ۵۷ شعور و آگاهي توام با عشق خود را به بهترين شكل نشان داد. بر اساس چنين فرهنگ كهن و ريشه داري تمام تبليغات و سرمايه گذاري هاي رژيم پهلوي براي از خود بيگانه كردن ملت مسلمان ايران نتيجه عكس داشت و مردم تشويق به قيام عليه رژيم جابري شدند كه همنوا با دولت هاي استثمارگر غربي بود. در اين ميان زنان به خاطر بيداري معرفتي و آگاهي هاي ذاتي و فطري كه همواره در طول تاريخ داشته اند، مدرنيزاسيون صوري، رواج بي بندوباري و عدم تقيد به اخلاق را برنتافتند و در مقابل اقدامات اجبارانه و آمرانه يي چون كشف حجاب و ترويج فرهنگ مبتذل و عروسكي و مصرفي ايستادگي كردند.
اگر به حضور زنان در مسووليت هاي مديريتي و اجتماعي قبل از انقلاب توجه كنيم، درخواهيم يافت كه اگرچه تعداد انگشت شماري از خانم ها در دولت يا مجلس حضور داشتند، اما اين حضور بسيار منفعلانه و تزئيني بوده و عموم آنها وابسته به خانواده هاي دربار بودند. در اين مقطع بيشتر زنان داراي شغل هاي سطح پايين از لحاظ منزلت اجتماعي يا شغل هاي خاصي چون مامايي، پرستاري، معلمي و... بودند. خيلي از خانواده ها به علت جو ناسالمي كه رژيم طاغوت بر جامعه و ادارات و نهادهاي دولتي حاكم كرده بود، مايل نبودند زنان و دختران شان در فعاليت هاي اجتماعي حضور داشته باشند و حتي برخي از خانواده ها متاسفانه از تحصيلات دختران شان اكراه داشتند. خوشبختانه با پيروزي انقلاب خانواده هايي كه حاضر نبودند دختران شان را براي تحصيلات عالي بفرستند، با خيال راحت اين كار را انجام دادند.
پتانسيل پنهان زنان خاموش ما در سال ۵۷ خود را به بهترين شكل نشان داد. حضرت امام(ره) بارها از حضور پرشور و پيشگامانه زنان در نهضت و عرصه هاي مختلف سياسي انقلاب قدرداني كردند. بعد از پيروزي انقلاب نيز زنان در كسوت مادران، همسران، دختران، خواهران و... مردان شان را به رفتن به جبهه تشويق كردند و خود نيز تا جايي كه امكان داشت، در كنار مردان حضور موثري در جبهه هاي جنگ داشتند. شيرزنان انقلابي با يك يا چند شهيدي كه تقديم انقلاب كردند، به هيچ وجه خودشان را از نظر عاطفي نباختند و با قدرت ايمان ايستادگي كردند.
انقلاب كه پيروز شد، حضرت امام(ره) با درايت عالي اجتماعي و سياسي خود در دل انقلاب اسلامي يك طراحي بسيار كارشناسي شده جهت ارتقاي موقعيت و جايگاه زنان انجام دادند و آن را به تعابير مختلف و در موقعيت هاي گوناگون به جامعه منتقل كردند. زنان خودآگاه به ميمنت پيروزي انقلاب اسلامي و به بركت حضور روحاني حضرت امام و آموزه هاي فرهنگي، اجتماعي و سياسي ايشان در حوزه زنان، طي اين سه دهه توانسته اند مخصوصاً از لحاظ علمي، ميزان قبولي حضورشان در دانشگاه ها را به بالاتر از مردان برسانند و در سطوح مختلف مديريتي نيز هر جايي كه به آنها فرصت داده شده، درخشيده اند. روزنامه نگاران و هنرمندان زن و... حضور مهم و مثبت خود را در عرصه هاي مختلف اجتماعي به نمايش گذاشته اند و همه اينها را مرهون پيروزي انقلاب و فرهنگي هستيم كه حضرت امام ترويج كردند.
اكنون كه ۳۰ سال از انقلاب مي گذرد، سطح و گستردگي آگاهي هاي زنان ايران نسبت به فرهنگ اسلامي و ايراني، مسائل روز سياسي ايران و جهان، جايگاه حقوقي خودشان در نظام اسلامي، حقوق بشر و همچنين گسترش حضور فعال آنها در عرصه هاي اجتماعي، سياسي، فرهنگي و به ويژه علمي با سال هاي قبل از پيروزي انقلاب قابل مقايسه نيست بنابراين بي انصافي است اگر بخواهيم دستاوردهاي انقلاب براي زنان را انكار يا كمرنگ كنيم.
● ديدگاه امام درباره زنان
«ما نهضت خودمان را مديون زنان مي دانيم. مردها به تبع زن ها در خيابان ها مي ريختند. تشويق مي كردند زن ها مردان را. خودشان در صف هاي جلو بودند.»۱
«زن بايد در مقدرات اساسي مملكت دخالت كند. شما غزنانف همان گونه كه در نهضت ها، نقش اساسي داشته ايد و سهيم بوده ايد، اكنون هم باز بايد در پيروزي سهيم باشيد و فراموش نكنيد كه هر موقع كه اقتضا كند، نهضت كنيد و قيام كنيد.»۲
«همان طوري كه مردها بايد در امور سياسي دخالت كنند و جامعه خودشان را حفظ كنند، زن ها هم بايد دخالت كنند و جامعه را حفظ كنند. زن ها هم بايد در فعاليت هاي اجتماعي و سياسي هم دوش مردها باشند.»۳
«ملتي كه بانوانش در صف مقدم براي پيشبرد مقاصد اسلامي هست، آسيب نخواهد ديد.»۴
«زنان شيردل و متعهد، هم دوش مردان عزيز به ساختن ايران عزيز پرداخته چنا ن كه به ساختن خود در علم و فرهنگ پرداخته اند و شما شهر و روستايي را نمي يابيد جز آنكه در آنها جمعيت هايي فرهنگي و علمي از زن هاي متعهد و بانوان اسلامي ارجمند به وجود آمده است.»۵
«زن ها اختيار دارند؛ همان طوري كه مردها اختيار دارند. خداوند شما زنان را با كرامت خلق كرده است، آزاد خلق كرده است.»۶
«خيال مي كنند اسلام آمده است كه فقط زن را خانه نشين كند، چرا با درس خواندن زن مخالف باشيم؟ چرا با كار كردن او مخالف باشيم؟ چرا زن نتواند كارهاي دولتي انجام دهد؟ چرا با مسافرت كردن زن مخالفت كنيم؟ زن چون مرد، در تمام اينها آزاد است. زن هرگز با مرد فرقي ندارد. آري در اسلام، زن بايد حجاب داشته باشد، ولي لازم نيست كه چادر باشد، بلكه زن مي تواند هر لباسي را كه حجابش را به وجود آورد، اختيار كند.»۷
همان گونه كه در جملات حضرت امام(ره) درباره زنان ديده مي شود، ايشان در تمامي عرصه هاي علمي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و... زنان را تشويق به حضور فعال مي كردند. امام موكداً از زنان مي خواستند در مقدرات اساسي كشور دخالت كنند و بارها از حضور آگاهانه زنان به ويژه در عرصه هاي اجتماعي و سياسي تقدير كردند. از جمله دلايل تاكيد فراوان ايشان بر حضور و فعاليت زنان اين بود كه از نوجواني شاهد حضور زنان ارزشمند، شجاع و بزرگي در خانواده خودشان بودند و به خوبي نقش موثر آنها را در اتفاقات و رويدادهاي مختلف به خوبي لمس كرده بودند. به عنوان نمونه مي توان به مقاومت، ايستادگي و شجاعت عمه امام در برابر ظلم ها و مزاحمت هاي حكومت اشاره كرد. اعتناي جدي بنيانگذار انقلاب به مساله زنان باعث شد زنان در اين سال ها به شناخت بيشتر و جايگاه خود در جامعه مبادرت ورزند. رشد و شكوفايي زنان در عرصه هاي مختلف حاصل تكريم ها، بزرگداشت ها و تشويق هاي صميمانه و صادقانه حضرت امام(ره) در مورد زنان است.
● كاستي ها
آنچه از اولين روزهاي پيروزي انقلاب تا به امروز زنان آگاه و فرهيخته جامعه ايران به دنبال آن هستند، رشد و ارتقاي واقعي موقعيت زنان در عرصه هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي، علمي، اقتصادي و... است كه متاسفانه هنوز تا تحقق واقعي آن فاصله زيادي داريم. اين رشد همه جانبه در واقع محقق شدن تمامي آن ساختاري است كه حضرت امام(ره) در ارتباط با زنان مطرح كردند.
در سال هاي اول پيروزي انقلاب شاهد بوديم كه تعدادي از زنان متخصص مسائل سياسي و فقهي در خبرگان قانون اساسي، مجلس شوراي اسلامي و ديگر نهادهاي انقلابي حضور پيدا كردند. انتظار ما اين بود كه در همان چند سال اول انقلاب قوانين تبعيض آميزي كه عليه زنان وجود داشت، تغيير پيدا مي كرد و قوانيني به روز و متناسب با مقتضيات زمان جايگزين آنها مي شد، اما متاسفانه با جنگ مواجه شديم و اين توقعات و انتظارات در طول سال هاي جنگ به محاق رفت. بعد از اتمام جنگ و در دوران سازندگي نيز تمام فعاليت ها به امر سازندگي پس از جنگ معطوف شد و چندان به مسائل زنان توجهي نشد، با اين وجود فعالان مسائل زنان طي اين سال ها لزوم تدوين قوانين جديد و حذف قوانين تبعيض آميز را به اولياي امور گوشزد و تلاش مي كردند از طريق رسانه هاي عمومي به فرهنگ سازي درخصوص حقوق زنان بپردازند. متاسفانه با اتمام دوران سازندگي همچنان مطالبات زنان محقق نشد و زنان مسلمان و آگاه كه خودشان را پيروان راستين حضرت امام(ره) مي دانستند، بعد از دوران سازندگي و در دوران اصلاحات انتظار داشتند تمام مطالبات شان كه مبتني بر نظرات و خط امام بود، برآورده شود. به همين منظور نمايندگان زن مجلس ششم فراكسيون زنان را تشكيل دادند. در قالب اين فراكسيون ديدارهاي متعددي با مجتهدان و علماي برجسته و مسوولان طراز اول كشور داشتيم و لزوم تغيير قوانين تبعيض آميزي مثل قانون ديه، طلاق، ارث، شهادت و برخي قوانين مربوط به مجازات ها و استخدام كشوري را براي آنها تشريح كرديم و خواستار آن شديم كه كمك كنند تا از كليه قوانين تبعيض زدايي شود و خوشبختانه بسياري از علماي عظام حمايت كردند. مشكل از آنجا شروع شد كه از حدود ۴۵ طرح و لايحه يي كه به مجلس برديم، شوراي نگهبان بيشتر آنها را رد كرد و در نهايت با همه تلاش هاي ما ۲۵ طرح به قانون تبديل شد كه بيشتر آنها نيز از طريق مجمع تشخيص مصلحت نظام به تصويب رسيد. اگرچه مصوبه هاي مجمع نيز آن چيزي نبود كه مد نظر ما بود، اما بهتر از هيچ بود.
با همه تلاش هايي كه صورت گرفته ما نه تنها تاكنون موفق به رفع تبعيض از كليه قوانين نشده ايم، بلكه در سال هاي اخير شاهد هستيم كه برخي گروه ها و افراد هر چند اندك هستند، قصد دارند وضعيت زنان را به ۱۰۰ سال پيش بازگردانند. اين عده آن همه تاكيدات پيامبرگونه حضرت امام درخصوص جايگاه و موقعيت زنان را ناديده و ناشنيده مي گيرند و با كمال تاسف اين حركات را به اسم انقلاب و امام انجام مي دهند. مقابله با اين تفكر آگاهي بخشي علماي طراز اول همفكر حضرت امام در مورد مساله مقتضيات زمان را مي طلبد. جامعه زنان از خانواده و فرزندان حضرت امام(ره) نيز انتظار دارند كه بيش از گذشته در تبيين صحيح نظرات حضرت امام درخصوص زنان تلاش كنند و سيره عملي حضرت امام در رفتار با همسر بزرگوارشان، دختران شان و...را بازگو كنند.
زني كه با انقلاب اسلامي زاده شد، الگوي شخصيتي خود را از حضرت زهرا(س) و زينب(س) گرفته و آن را منطبق با مقتضيات زمان، بازتعريف كرده است و شخصيت باشكوهي است كه مي تواند در عرصه هاي بين المللي بدرخشد و براي جمهوري اسلامي افتخارآفرين باشد. زني است كه تشكيل دهنده نيمه بسيار پويا، توانمند، فعال، خلاق و... جمعيت ايران است كه اگر ظرفيت او استفاده شود به توسعه و پيشرفت تصاعدي كشور كمك خواهد كرد.



فاطمه راكعي
*شاعر، استاد دانشگاه ودبيركل جمعيت زنان مسلمان نوانديش
پي نوشت ها
۱- صحيفه نور، ج ۶، ص ۱۸۵
۲- همان، ج ۵، ص ۱۵۳
۳- همان، ج ۱۸، ص ۲۶۴
۴- همان، ج ۱۳، ص ۳۱
۵- همان، ج ۱۲، ص ۷۲
۶- همان، ج ۱۱، ص ۲۵۴
۷- همان، ج ۴، ص ۱۰۳
روزنامه اعتماد ( www.etemaad.com )