بانک مقالات دفاع مقدس

عنوان : كنكاشي در سرودهاي انقلاب اسلامي
موضوعات مقالات :انقلاب اسلامي
بي شك يكي از مسائل به وجود آمده در انقلاب اسلامي كه در كنار آن رشد فزاينده اي پيدا كرد، بحث سرودهاي انقلابي و اسلامي است؛ به طوري كه سرودهاي آن دوره كه برخاسته از دل مردم بود در بيداري و نيز قوت و نيرو دادن آحاد ملت از بسياري هنرهاي ديگر پيش افتاد.
زماني كه اولين جرقه هاي انقلاب اسلامي زده شد و به دنبال آن سيل عظيم مردم خسته از جور ستم، خودشان را به صفوف به هم پيوسته انقلابيون رساندند بسياري از مسائل دچار تغيير وتحول شد كه از آن جمله مي توان به تحول عظيم در شعر و پديد آمدن ادبيات انقلاب اسلامي اشاره كرد؛ آن طور كه شاعران جوان و حتي شناخته شده اي با سرودن اشعار مختلف انقلابي و در قالب هاي گوناگون در بيدار ساختن مردم نقش مهم و بسزايي داشتند.
بي شك يكي از مسائل به وجود آمده در انقلاب اسلامي كه در كنار آن رشد فزاينده اي پيدا كرد، بحث سرودهاي انقلابي و اسلامي است؛ به طوري كه سرودهاي آن دوره كه برخاسته از دل مردم بود در بيداري و نيز قوت و نيرو دادن آحاد ملت از بسياري هنرهاي ديگر پيش افتاد.
از آنچه در خاطرات خوانندگان، آهنگسازان و شاعران سرود هاي انقلابي روزهاي بهمن سال ۵۷ و بعد از آن بر مي آيد، اين نكته را مي توان استنباط كرد كه اين سرودها اغلب به صورت بداهه سروده شده و در همان روز با آهنگسازي و يكي، دو بار تمرين كردن ضبط مي شده و فرداي آن روز در اختيار مردم قرار مي گرفته است. پس به همين خاطر از تازگي و طراوت همراه با نوآوري و خلاقيت خاص برخوردار بوده و چون از عمق جان و دل شاعر و هنرمند بر مي آمده، بي ترديد بر عمق جان و دل مخاطبان مي نشسته و در ايشان شور و هيجان انقلابي ايجاد مي كرده است.
حال باتوجه به آنچه بيان شد، قصد داريم در يك نگاه و نگرش كلي سرودهاي آن روزهاي پرحماسه را مورد بررسي قرار دهيم، باشد كه توانسته باشيم حق مطلب را ادا كنيم؛
بي ترديد يكي از حوادث مهم قبل از پيروزي انقلاب اسلامي، حادثه شهادت عده اي از مردم بي گناه در هفدهم شهريور سال ۵۷ بود كه به نوعي مي توان آن حادثه را سرآغاز كلي حضور ميليوني مردم در خيابان ها دانست. پس از اين حادثه غم انگيز بود كه آن سرود با اين ابيات زبانزد همگان شد كه:
“درود، درود، درود
به روان پاك شهيد راه خدا
درود، درود، درود
به جوان كه كشته شد به ميدان شهدا
اي كه پرپر مي كني جوانه ها
مي زني آتشي به خانه ها
هفده شهريور روز ننگ تو
هفده شهريور افتخار ما”
پس به همين خاطر است كه سرودهاي انقلاب اسلامي حس و حال خاصي دارد؛ يعني در آن سرودها شهدا جايگاه خاص و ويژه اي دارند، سرودهايي چون:
“برخيزيد، اي شهيدان راه خدا
اي كرده، بهر احياي حق، جان فدا
كز قطره، قطره خون پاك شما
مي رويد تا ابد در وطن لاله ها
برخيزيد، برخيزيد
برخيزيد رهبر آمد كنون در كنارتان
تا سازد، غرق در بوسه خاك مزارتان
تا گيرد خون بهاي شهيدان ز اهرمن
بازآمد، رهبر ما پي ياري وطن”
و گاهي هم با استفاده از آرايه هاي ادبي چون استعاره، از شهدا اين چنين ياد مي شود:
“به لاله ي در خون خفته
شهيد دست از جان شسته
قسم به فرياد آخر
به اشك لرزان مادر”
و نيز در برخي سرودها هم واژه مقدس شهيد با واژه هاي بهار و آزادي گره مي خورد؛
“شهيد، شهيد، شهيد، راه تو افتخار، نام تو ماندگار
عزتت پايدار، مرگ سرخت، خروش روزگار
اي غمت جاودان، در دل عاشقان
خون تو در جهان، مي كند گل فشان
هر بهار، هربهار”
و در برخي موارد شهيد و شهادت همراه با داستاني كودكانه بوده است، چون:
“بابا آب داد ديگه شعار ما نيست
بابا خون داد
تو كتابا ديگه، نمي خونيم بابا
بابا نون داد
بابا فرياد كشيد، بابا جنگيد تاشب
بابا جون داد”
يقينا محور انقلاب اسلامي و پيروزي آن، حضرت امام(ره) بوده است. پس ايشان و شخصيت والاي آن بزرگوار در سرودهاي انقلاب اسلامي نقش و جايگاه خاصي داشته و به همين دليل است كه بسياري از سرودهاي مطرح و ماندگار آن زمان، پيرامون امام خميني(ره) و جايگاه والاي ايشان است، سرودهايي چون:
“خميني اي امام، خميني اي امام؛
اي مجاهد، اي مظهر شرف
اي گذشته ز جان در ره هدف
چون نجات انسان شعار توست
مرگ در راه حق، افتخار توست
اين تويي، اين تويي پاسدار حق
خصم اهريمنان، دوستدار حق
بود شعار تو، به راه حق قيام
ز ما تو را درود، ز ما تو را سلام”
آنچه براي همگان مسلم است روز بزرگ پيروزي مي باشد و آن روز، روزي نيست جز بيست و دوم بهمن سال ۵۷ كه نقطه عطف انقلاب و رهايي ملت از چنگ طاغوت زمان بوده است. اين روز در اغلب سرودها ديده شده و حتي در برخي سرودها هم به صورت مستقل به آن پرداخته شده است؛ سرودي چون:
“بيست و دوي بهمن، بيست و دوي بهمن
روز از خود گذشتن
روز پيروزي ما
روز نجات ميهن”
اين يك امر مسلم و قطعي است كه هر انقلاب برخاسته از دل مردم باشد و همراه با آرمان هاي الهي و ناب حركت كند، سرانجامي جز پيروزي نخواهد داشت و اين پيروزي خود دلگرم كننده مردم و گردانندگان انقلاب است تا هرچه بهتر و سريع تر به هدف نهايي خود نايل شوند. اين امر در روند پيروزي انقلاب اسلامي كاملا مشهود است؛ يعني از همان آغازين روزهاي انقلاب و به تبع آن در اوج روزهاي به ياد ماندي انقلاب اسلامي سخن از ظفر و پيروزي است و اين نويد پيروزي در اغلب سرودها موج مي زند؛ سرودهايي كه با آمدن حضرت امام(ره) پيروزي و سربلندي انقلاب اسلامي را نويد و مژده مي داد ؛
“بوي گل سوسن و ياسمن آيد
عطر بهاران كنون از وطن آيد
جان ز تن رفته باز، سوي تن آيد
رهبر محبوب خلق از سفر آيد
ديو چو بيرون رود فرشته درآيد
بگذرد اين روزگار تلخ تر از زهر
بار دگر روزگار چون شكر آيد”
البته ناگفته نماند كه اين پيروزي و ظفر با همت مردم، رهبري امام خميني(ره) و ريخته شدن خون شهداي بسياري به دست آمد و برگ زريني در تاريخ چندين هزار ساله اين مرز و بوم به يادگار گذاشت؛
“آمده موسم فتح ايمان
شعله سر زد افق، نور ايمان
در دل بهمن سرد تاريخ
لاله سر زد ، ز خون شهيدان
لاله ها قامت سرخ عشقند
سرنوشت تو با خون نوشتند
پيكر پاكت اي جان به كف را
از ازل با شهادت سرشتند
بهمن خونين جاويدان
تا ابد زنده بادا قرآن
بهمن خونين جاويدان
تا ابد زنده ياد شهيدان”
در ادامه اين مقال بايد يادآور شد كه قالب اغلب اشعار مورد استفاده به صورت مثنوي، مستزاد، شعر نيمايي و يا قصيده و دو بيتي هاي پيوسته بوده و از وزن و آهنگ چكشي يا همان حماسي برخوردار بوده و چون اغلب به شكل گروه كر خوانده مي شده مناسب براي استفاده از راهپيمايي ها بوده است.
به هر حال روزها و ساعات دهه مبارك فجر، يادآور حماسه سازي مردان و زنان و حتي كودكان و سالخوردگاني است كه براي نجات دين و ميهن و برافراشته ساختن پرچم آزادي و استقلال دست به كاري بزرگ زدند، كاري كه بهت و حيرت همگان را برانگيخت و به تبع آن حماسه اي بزرگ را رقم زد. باشد با تداعي خاطرات باشكوه آن دوره و نيز عمل كردن به رهنمودهاي حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبري همواره پيرو خط شهدا و آرمان هاي والاي انقلاب اسلامي مان باشيم.

اكبر خوردچشم
روزنامه رسالت