بانک مقالات دفاع مقدس

عنوان : عاشورا و كرمان
موضوعات مقالات :عاشورا ،ايثار و شهادت
دكترشمس الدين نجمي، عضو هيات علمي دانشگاه شهيد باهنركرمان



مقدمه
چند سال كه "گاهشمار تاريخ كرمان" را تدوين مي كردم، درجستجوي اسناد ومدارك تاريخي بودم. به اسنادي بسيارارزشمند وبي نظير دست يافتم. چند برگ ازاين اسناد كه متعلق به خاندان بني اسد ساكن سيرجان است، حاكي ازآن است كه اجداد اين خاندان ازاخلاف قبيلّ بني اسد بوده اند، كه سه روز ازواقعۀ عاشورا نسبت به اقامۀ نماز وكفن ودفن شهداي كربلا عليهم السلام اقدام كرده وافتخاراين خدمت بزرگ را براي خود حفظ كرده اند.
درقرون اوليه اسلامي به ويژه دردورۀ اموي وعباسي تني چند ازسران بني اسد همراه شاه تهماسب صفوي كلانتران وبزرگان اين طايفه، عريضه اي به حضورشاه نوشتند وبا ارايۀ وبراي هميشه ازپرداخت هرگونه ماليات وعوارض وحقوقي دولتي معاف باشند.اين فرمان كه اكنون دراختيار آقاي محسن اسدي زيدآبادي يكي ازبزرگان اين خاندان است، پس ازشاه تهماسب چنانچه معمول ومرسوم انن زمان بود توسط شاهان بعدي تا پايان دورۀ قاجار، تجديد شد وازسوي حكام وعلما وفقهاي بزرگ پايتخت وديگرايالت كرمان با صدوراحكامي مورد تاكيد ومقام وجايگاه اين طايفه مورد تكريم و تاييد قرارمي گرفت.
دراين مقاله با ارايه پنج سند وعلاوه بر عرض ادب واحترام به آستان مقدس حضرت اباعبدالله سيدالشهداء عليه السلام وياران بزرگوار ايشان، اين اسناد ومدارك مهم وارزشمند تاريخي از طريق مجله محترم، نشريۀ دانشكدۀ ادبيات وعلوم انساني دانشگاه شهيد باهنركرمان، انتشار يابد وازنابودي وامحاي آنها جلوگيري شود.

قبيله بني اسد
ازقبايل سلحشورعرب محسوب مي گردد وتاريخ درخشاني درعصرجاهليت واسلام دارند. ازمهمترين جنگهاي آنها دردورۀ جاهليت، جنگ با قبيلۀ بني طي بوده است كه در اين جنگ قسمتي ازسرزمين بني طي رابه خود اختصاص دادند ونيزجنگ آنها با حجرپدر شاعرمعروف عرب امروالقيس كه طي ان حجر به قتل رسيد وسرزمين خويش را ازدست داد مشهوراست بني اسد بعداز جنگ احد كه خيال كردند مركزيت ضعيف شده، درصدد حمله به مسلمانان بودند كه مردي ازقبيلۀ بني اسد را تاروماركردند. همچنين بني اسد درپيمان بزرگ اهل مكه كه عليه مسلمانان ورسول اكرم(ص) منعقد نمودند شركت داشتند بني اسد را دادند وپس ازشكست آنها مسلمانان غنايم زيادي ازشتر وغيره به دست آوردند وسرانجام نمايندگاني بني اسد درسال نهم هجري كه سال قحطي وفجاعه بود، به خدمت پيامبر(ص) رسيدند واسلام آوردند.
بني اسد درجنگ قادسيه به سال14 ه ق شركت داشتند وازهمان زمان مهاجرت اين قبيله به عراق شروع گشت وبه هنگام بناي كوفه اين قبيلۀ محلۀ خاصي را درجنوب مسجد كوفه به خويش اختصاص دادند. درسال 36 ه ق درجنگ جمل، بني اسد با اميرالمومنين(ع) بيعت كردند. ودستۀ سوم از بني اسد در سرزمين الغاضريه دركنار نهرعلقمه درشمال شرقي كربلا سكونت داشتند وپس ازشهادت حضرت ابي عبدالله(ع) وياران وي، زنان بني اسد گذرشان به ميدان جنگ افتاد واجساد امام حسين(ع) و اصحاب او درزير آفتاب تابان مشاهده كردند و سخت تحت تاثير قرارگرفتند وبه سرزمين خود الغاضريه شتافتند.
مردان خود را براي دفن اجساد شهداء خبركردند. ولي ترس ابن زياد، مردان بني اسد حاضربه خاك سپردن شهداي كربلا نشدند لذا بني اسد خود بيل وكلنگ وزنبيل وبيدارگشت وخود آمدند وبه دنبال زنان خود حركت كردند. وبه دفن پيكر مطهر حضرت سيدالشهدا(ع) واصحاب وفادارش پرداختند اين نخستين جنبش مخالف ونهضت وعصيان آنها نزد شيعيان جهان شد وازهمان زمان تا عصر حاضر، شيعيان با نظر احترام ومحبت به قبيلۀ اين محبوبيت گاهي به درجۀ تقديس رسيده است. اكثرايراني هايي كه قبل از جنگ قادسيه تا نيمه دوم قرن چهارم ه ق با بني اسد براساس رسم ديرينه وجاري اعراب، وامروز هم اكثربني اسد را ايراني ها تشكيل مي دهند ودرواقع تمام بطون اين قبيله بين ايراني ها"صهر" گشته اند وازديرزمان تا عصرحاضر در روز سوم حضرت سيدالشهداء(ع) دركربلا دسته اي به نام دستۀ"بني اسد" به اين حكم جمال الدين محمد كرماني يكي از علماي بزرگ اين دوره كه بعد ازايشان به تاييد علماي مختلف به طور ادواري رسيده است
مطابق فرامين سلاطين سلف واحكام عديده كه طايفه اعراب بني اسد سيرجان دردست دارند وبه واسطۀ خدمت شاياني كه اجداد آنها درواقعۀ كربلاي معلي به اجساد مطهره منوره شهداي راه حق كرده اند وازاين جهن مهدي ابوطالب ولد ولا محمد كربلايي فتح الله كربلايي نصرالله كربلايي شكرالله كربلايي امرالله، عزيزالله كسي معترض آنها نشود به آسودگي مشغول كسب وكارخود باشند.
حكم والا شد آنكه چون ازقرار فرامين سلاطين واحكام حكام قدم طايفۀ ناجيۀ بني اسد كه درسيرجان سكونت دارند وبه واسطۀ خدمت بزركي كه اجداد آنها درواقعۀ كربلا تا اجساد مطهرۀ شهداي راه حق كرده اند ازجميع تحميلات وعوارضات ديواني به هرجهت معاف بوده اند وملا محمد ابن مرحوم محمود كه يكي ازولدان اين طايفه است استدعاي امضاي فرامين واحكام حكام وهمواره دررفاه مي خواهد لهذا به صدور اين ملفوفه رقم مطاعه به مباشرين وعمال حال واستقبال سيرجان امر ومقرر مي فرماييك كه مشاراليه را من جميع الوجهات ازوادرات وتحميلات معاف شمرده درعهده شناسند.
مباشرين حال واستقبال سيرجان را مرقم مي شود حكم غفرانماب سردارفرمانفرما اطاب الله ثراه مطاع ولازم التباع است بايد برحسب آنچه مرقم فرموده اند نمود رعايت طايفۀ بني اسد را منظور داريد خاصه ملامحمد كه همه ساله ازعوارضات وتحميلات معاف بوده كما في السابق معاف ومسلم داريد وازافرادي كه مقرر ومرقم است مستثني است تجاوز ننمايند.
مدت 35 سال مشغول جنگ با ازبكها، دولت عثماني، گرجيان وكردان بود. كتاب تذكره شاه تهماسب به قلم اوست وارزش تاريخي دارد. همايون پادشاه هند درزمان او به ايران پناهنده شد. شاه تهماسب 50 سال سلطنت كرد ودرسال 974 ه ق درگذشت. شاه عباس كبير: شاه عباس اول پسر سلطان محمد خدابنده وخيرالنسا بيگم دخنرميرعبدالله خان والي مازندران بود. درشهرهرات به دنيا آمد. نويسندگان ومورخان او را ابوالمظفرلقب داده اند. به هنرهاي زيبا علاقه داست. به تشيع تعصب داشت ويكي ازعلل اختلاف ايراني وعثماني همين بود. شاه عباس با دادن امتيازات تجاري به خارجيان پاي آنها را به ايران بازكرد مركز حكومتش قزوين واصفهان بود ازكارهاي مفيد او ساختن كاروانسراها، آب انبارها، مساجد، مدارس، بازارها، كاخ ها وتوسعۀ راهاي كشوربود به طوري كه اصفهان را به صورت يكي ازمراكز هنري مشرق زمين دراورده ودرسال 1038 ه ق درمازندران درگذشت. (دايره المعارف دانش بشر)
• فرمانفرما: شاهزاده نصرالدوله فيروز ميرزا فرمانفرما پس ازيك سال ونيم اقامت دركرمان ازماندن دراين منطقه عذرخواست وبنا به درخواست او حكومت كرمان به فرزندش شاهزاده سلطان عبدالحميد ميرزا قاصرالدوله واگذارشد. ناصرالدوله با لقب فرمانفر بازده سال متوالي والي كرمان وبلوچستان بود تا اينكه دررمضان1309ق به علت داشتن چند ناخوشي دركرمان درگذشت.
• فرمانفرما سالارلشكر: عبدالحسين ميرزا فرامانفر(نصرت الدوله- سالارلشكر- فرمانفرما )پسردوم فيروز ميرزا نصرت الدوله فرمانفرما درسال 1274 ق متولد ودرسال 130 ه ق بعد ازمرگ پدرش ملقب به نصرت الدوله گرديد.
• عبدالحسين ميرزا نصرت الدوله پس اززادواج با عزت السلطنه دختروليعهد درسال1306 ه ق به سمت صندوقدار وليعهد تعيين گرديد و... درسال 1309 ه ق نصرت الدوله ملقب به سالارلشكرورئيس قشون آذربايجان شد ودرهمين سال پس ازفوت سلطان عبدالحميد ميرزا ناصرالدوله فرمانفرما برادرصلبي خود والي كرمان وبلوچستان، ملقب به فرمانفرما و والي كرمان شد. حكومتش تا سال 1311 ه ق دوام داشت.
(شرح حال رجال ايران)
جمال الدين محمد: الراجي جمال الدين محمد فرزند غلامرضا شريف كرماني به سال 1292 ق. دركرمان متولد شد. تحصيلات ابتدايي ومقدماتي را دركرمان سپري كرد وآنگاه به اصفهان مهاجرت نمود وازمحضردرس علماي آن ناحيه به ويژه آيت الله محمد هاشم چهارسوفي نهايت استفاده را كرد وپس ازكسب مدارج بالاي علوم اسلامي به زادگاه خويش كرمان بازگشت وسالها دراين ديار به شرح وبسط علوم اسلامي پرداخت.
(نام آوران علم واجتهاد دركرمان، ص347)


كتابنامه
1- ابن اثير، عزالدين علي. الكامل في التاريخ، ج 1، ترجمه ابوالقاسم حالت، موسسه مطبوعاتي علمي، چاپ دوم، تهران، 1364.
2- ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد. تاريخ ابن خلدون، ترجمه عبدالحميد آيتي، موسسه مطالعات وتحقيقات فرهنگي، چاپ اول، تهران، 1366.
3- بامداد، مهدي. شرح حال رجال ايران، كتابفروشي زوار، تهران، 1357.
4- خرمشاهي، بهاء الدين- فاني، كامران- صدرحاج سيدجوادي، احمد، دائره المعارف تشيع، نشرشهيد سعيد محبي، تهران، 1375.
5- دهخدا، علي اكبر، لغت نامه، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول ازدورۀ جديد، تهران 1372.
6- شوشتري، نورالله، مجالس المومنين، نشراسلاميه، تهران، 1354.
7- مدرس، محمدعلي، ريحانه الادب في تراجم المعروفين بالكنيه او لقب ياكني والقاب، تبريز،1364.
8- مصاحب، غلامحسين، دائره المعارف مصاحب، موسسه انتشارات فرانكلين، 1345.
9- معين، محمد، فرهنگ فارسي، موسسه انتشارات اميركبير، تهران، 1364.
10- موسوي بجنوردي، كاظم، دائره المعارف بزرگ اسلامي، انتشارات مركز دائره المعارف بزرگ اسلامي، تهران، 1374.
11- نفيسي(ناظم الاطباء)، علي اكبرخان، فرهنگ نفيسي، كتاب فروشي خيام، تهران، 1355.




منبع : كتاب نامه پايداري – مجموعه مقالات اولين كنگره ادبيات پايداري – كرمان - 1384