مقالات روانشناسی

مقاله حاضر به مقايسه اثربخشي آموزش انگيزش پيشرفت و تمرين حرمت خود بر تحول فرارونده در نظام خود در آزمودني هاي متعلق به سطوح تحول شناختي عيني و انتزاعي پرداخته است. طرح پژوهش، طرح تجربي از نوع پيش آزمون – پس آزمون با گروه گواه بود. 120 نوجوان دختر بر اساس سطح تحول شناختي بر مبناي آزمون هاي نظام عملياتي پياژه در دو سطح عيني و انتزاعي انتخاب، و در هر سطح به دو گروه آزمايشي و يک گروه گواه با حجم مساوي (n=20) تقسيم شدند. براي مطالعه تحول نظام خود، مصاحبه دريافت خود، به کار بسته شد. آموزش انگيزش پيشرفت و تمرين حرمت خود به منزله روش هاي مداخله، در هر دو سطح تحول شناختي به اجرا در آمدند. داده ها بر اساس طرح هاي تحليل واريانس يکراهه، تحليل واريانس تک متغيري، تحليل واريانس رتبه اي کروسکال – واليس، و آزمون رتبه هاي علامت دار ويلکاکسن، بررسي شدند. نتايج نشان دادند که در خصوص دريافت خود عيني، روش هاي مداخله به کار بسته شده در هر دو سطح تحول شناختي، سبب تحول فرارونده در دريافت خودعيني مي شوند؛ در اين خصوص، اثربخشي تمرين حرمت خود بيشتر از آزمون انگيزش پيشرفت بود. در دريافت خودفاعلي، اثر بخشي روش هاي مداخله، بر مولفه «عامليت» در هيچ يک از سطوح تحول شناختي تاييد نشد؛ بر مولفه «پيوستگي» در هر دو سطح تحول شناختي معنادار بود؛ و بر مولفه «تمايز» فقط در سطح تحول شناختي انتزاعي، معنادار بود. به اين ترتيب، اثربخشي روش هاي مداخله بر تحول فرارونده در دريافت خودعيني، صرف نظر از سطح تحول شناختي، امکان پذير است؛ و بر تحول فرارونده در مولفه هاي خود فاعلي عموميت ندارد؛ به علاوه، مي تواند بر حسب سطح تحول شناختي، متفاوت باشد. نتايج اين پژوهش نشان مي دهند که در دوره نوجواني مداخله در نظام خود، خواه از خلال مداخله در کنش انگيزشي اين نظام و خواه از خلال گسترش بخشيدن حرمت خود، مي تواند در خدمت جبران کاستي ها در تحول خود قرار گيرد، استحکام نظام خود و کنش وري هر چه سازش يافته تر آن را امکان پذير سازد، و واجد اثر پيشگيري کننده در برابر آسيب هاي احتمالي آتي باشد.