آب‌انبار تاریخی «ستی فاطمه» دو ورودی دارد؛ یك ورودی‌ در میدان امیرچخماق و دیگری در كوچه مجاور که عرض آن به سه متر می رسد و دو سكوی نیم‌متری در دو طرف آن قرار دارد. اگر با وجود وضعیت نامناسب این آب انبار باز دوست دارید از یک مکان فراموش شده دیدن کنید، بد نیست بدانید که با ورود از این در و پا گذاشتن روی یك پله بدون سقف، سقف آب‌انبار شروع می‌شود.

64 پله که طی کنید، تازه به «پاشیر» می رسید. یعنی جایی که در گذشته محل برداشتن آب در آب‌انبار بوده است. البته قدیمی ها فکر خستگی آب نگه دار را کرده بودند و در میانه راه پارگرد و فضایی برای استراحت در نظر گرفته اند که جای آن بعد از پله چهلم است. این پاگرد ابعادی ٢x٣ متری دارد و در دو سمت آن، دو اتاق کوچک 2 متری دیده می شود.

آب‌انبار «ستی فاطمه» به جز این ها، پنج بادگیر خشتی هش وجهی برای خنک کردن دارد و یك مخزن بزرگ برای نگهداری آب و جلوگیری که با تهویه ای طبیعی، از فاسد شدن آب جلوگیری می کند. گنبد تخم‌مرغی این بنا هم آجری است که البته در حال حاضر سقفی جدید در وسط مخزن آب‌انبار ساخته شده كه گنبد آب‌انبار را از مخزن جدا می‌كند. ظاهرا در دوره ای این آب انبار تبدیل به زورخانه شده بوده و ساخت سقف هم در راستای همین تغییر کاربری بوده است.

چرا ستی فاطمه؟

آب انبار ستی فاطمه اسم عجیب و غریبی دارد. اگر دوست دارید دلیل این نامگذاری را بدانید، باید بگوییم که: فاطمه خاتون همسر امیر جلال‌الدین چخماق شامی، حاكم وقت یزد دستور داد آب انباری برای استفاده عموم بسازند. فاطمه خاتون زن دست به خیری بود که برای آبادانی یزد به همسرش کمک زیادی کرد. اگر جایی شنیدید که آرامگاه ستی فاطمه را در اصفهان ببینید، باید بدانید که آرامگاه «ستی فاطمه» خاتون هیچ ارتباطی با «ستی فاطمه» خاتون در محله چهارسوی كوچك اصفهان ندارد.

خوشبختانه ظاهرا امسال مسئولان میراث فرهنگی تصمیم به محافظت از این بنای ثبت شده تاریخی گرفته اند و قرار است در کنار مرمت و ساماندهی مجموعه امیرچخماق، دستی هم به سر و روی آب‌انبار تاریخی «ستی فاطمه» بکشند.

جالب است بدانید که در استان یزد حدود هزار آب‌انبار تاریخی وجود دارد كه تعدادی از آنها هنوز هم فعال است و آبگیری می‌شود. از این تعداد، 256 آب‌انبار به ثبت ملی رسیده اند.