جزوات و مقالات فلسفی

در فلسفه ملاصدرا و کانت، «عقل» عالي ترين قوه نفس و «معرفت عقلاني» بالاترين مرحله شناخت است. از نگاه هر دو فيلسوف، عقلانيت يا خردورزي بنيادي ترين ويژگي انسان و مبناي کرامت ذاتي اوست، با اين تفاوت که ملاصدرا عقلانيت نظري، و کانت عقلانيت عملي را معيار اصلي مي پندارند، يعني از نظر ملاصدرا، شان و کرامت انسان به چيزي است که مي داند، در حالي که از نظر کانت، شان و کرامت انسان به چيزي است که مي خواهد.
يکي از جلوه هاي عقلانيت در انديشه اين دو فيلسوف، خلاقيت يا همان آفرينشگري است. دو فيلسوف ياد شده خلاقيت را، هم در حوزه نظري (در محدوده قوه خيال و عقل) و هم در حوزه عملي، مورد توجه قرار داده اند، با اين تفاوت که در حکمت صدرايي، آفرينشگري انسان در ارتباط با ماوراي طبيعت و از راه اتخاذ با عقل فعال صورت مي گيرد، در حالي که در فلسفه کانت، خلاقيت انسان در پيوندي عميق با استقلال و خود بنيادي اوست، منشا و مبدا متعالي ندارد، و صرفا ريشه در انسانيت و استقلال اراده انسان دارد.