جزوات و مقالات فلسفی

علم النفس فلسفي ملاصدرا مورد انتقاد ملارجبعلي تبريزي و قاضي سعيد قمي قرار گرفته است. به عقيده تبريزي، نفس يا از ابتدا نيازمند به ماده است و يا نيازمند به ماده نيست. اگر نيازمند ماده بوده و جسمانيه الحدوث باشد، بايد همواره مادي بوده و هرگز نمي تواند مجرد گردد، و اگر مادي نيست، پس حدوثا و بقايا مجرد بوده و شق سومي كه بر اساس آن نفس در ابتداي حدوث مادي بوده و سپس به مرحله تجرد برسد، وجود ندارد. از نظر نويسنده مقاله، مخالفت تبريزي با نظريه ملاصدرا ناشي از عدم فهم دقيق اصول حكمت متعاليه است.
قاضي سعيد در نقد مباني نظريه حدوث جسماني نفس گرفتار تهافت است. وي از يك طرف، از اتحاد عاقل با معقول، اتحاد خيال با متخيل، و اتحاد حاس با محسوس سخن گفته و از سوي ديگر، اصالت وجود، تشكيك وجود و حركت جوهري را انكار كرده است. اغلب دلايل وي در نقد مباني و اصول نظريه حدوث جسماني نفس خطابي است.

 نسخه قابل چاپ