جزوات و مقالات فلسفی

از ديرباز، مساله نسبت ذهن و عين - و ملاک واقع نمايي آن - در مکاتب مختلف فلسفي مطرح بوده است. افلاطون واقع نمايي ذهن را بر اساس «وجود عيني مثل، وجود پيشيني نفس، و تذکري بودن معرفت» تبيين کرد. ارسطو نيز وحدت ذهن و عين را در «صور مجرد» جست وجو نمود. در جهان اسلام، «تمايز وجود و ماهيت» باعث شد تا تقرر ماهوي بيش از پيش برجسته گردد و معضل وجود ذهني جدي تر پيگيري شود. ابن سينا بر اين اساس بود که «خدا و عقل فعال» را به عنوان موجودات مجرد، ضامن اين حاکويت دانست.
نويسندگان اين مقاله تلاش مي کنند نشان دهند ملاصدرا، بهتر از پيشينيان خود، به اين مساله پرداخته است. او ثنويت ذهن و عين را با استفاده از «اصالت وجود، اصل تشکيک در حقيقت وجود، اصل تعلق جعل به وجود، قيام صدوري صور علميه به نفس و حرکت اشتدادي نفس»، به وحدت مي رساند. او با استفاده از اين اصول، هر دو ساحت ذهن و عين را در حقيقت عينيه واحده وجود به وحدت مي رساند. تعبير وي از وجود ذهني در مرتبه وحدت تشکيکي وجود «وجود ظلي»، و در مرتبه وحدت شخصي وجود «ظهور ظلي» است.

 نسخه قابل چاپ