جزوات و مقالات فلسفی

بخش ديالکتيک استعلايي کتاب «نقد عقل محض» بر آن است تا با الحاق به بخش تحليل استعلايي، تصوير دقيق و روشني از نظام معرفت شناسانه کانت ارايه کند. از اين رو، نقد کانت از آراي معرفت شناختي فيلسوفان تجربي مسلک و دفاع از نظريات عقل گرايان در بخش تحليل استعلايي کتاب سنجش خرد ناب را بايد در کنار دفاع او از تجربه گرايان و نقد فيلسوفان عقل گرا در بخش ديالکتيک استعلايي مطالعه نمود، زيرا بخش اخير در واقع پايه ديگر نظريه شناخت کانت است.
چنان که مي دانيم، کانت در اين بخش سه ايده «خدا»، «نفس» و «جهان» را به عنوان ايده هاي استعلايي عقل محض به کار مي برد و معتقد است از آنجا که عقل ميل بي حد و حصري به فراروي از قلمرو مشروط به سمت امور ناشناخته و نامشروط دارد، در حالي که منطقا او را ياراي اين تعالي جويي نيست، لذا گرفتار مغالطه و تعارض مي گردد.
در اين نوشتار، ضمن بيان روايت هاي مختلف کانت از کارکرد (هاي) ايده هاي استعلايي عقل محض، اولا نشان داده خواهد شد که ايده هاي خدا، نفس و بويژه با استعانت از تجربه و داده هاي حسي و به نحو «تنظيمي»، فاهمه را در رسيدن به کمال خود مدد رسانده و به وحدت و سامان بخشي ذهني احکام و مبادي فاهمه مي پردازند، ثانيا به نقد ديدگاه کانت در باب عليت، کليت و ضرورت، تقسيم قضايا، و نيز قرايت وي از براهين اثبات واجب خواهيم پرداخت.

 نسخه قابل چاپ