جزوات و مقالات فلسفی

مفهوم ضرورت و رابطه مفهومي آن با دوام از مباحث دشوار فهم در منطق موجهات است. ابن سينا گاه ضرورت را به دوام که از لوازم ضرورت است تفسير مي کند و گاه ضرورت را اخص از دوام مي داند. اما ضرورت از ديدگاه ارسطو نحوه موجوديت امري است که جز به نحوي که هست نمي تواند به نحو ديگري باشد. مفهوم دوام ماندگاري محمول در موضوع در طول زمان است در حالي که ضرورت به معناي امتناع انفکاک محمول از موضوع در برخي شرايط است. با اين تحليل ضرورت فرع بر دوام و مشروط به استمرار و معادل اقتضاي شرايط موجود خواهد بود. از نظر ابن سينا در علوم يقيني تنها قضاياي ضروري کاربرد دارند. ارسطو نيز قضايايي را که پيوند موضوع و محمول در آنها امکاني است فاقد ارزش علمي مي داند. تفکيک قضاياي ضروري و علمي از گزاره هاي امکاني بعدها به صورت تفکيک قضاياي تحليلي و تاليفي (به اصطلاح کانت) و اقسام حمل (به تعبير صدرا) مطرح گرديد.
سهروردي ضرورت را جنس جهات سه گانه مي داند. از نظر وي همه قضاياي منطقي بتيه اند. اسپينوزا نيز به طريقي مشابه با اعلام يگانگي ضرورت و دوام، ضرورت را اقتضاي هستي و امکان را ناشي از عدم شناسايي نظام ضروري عالم به شمار مي آورد.

 نسخه قابل چاپ