جزوات و مقالات فلسفی

حکما مسايل علم را عوارض ذاتي موضوع علم مي دانند و محمولي را که موضوع در حد آن اخذ شود يا محمولي که از جوهر و ماهيت موضوع به آن ملحق شود عرضي ذاتي مي نامند. هر چند اساس اين سخن، ماخوذ از ارسطو است، اما فيلسوفاني چون فارابي و ابن سينا مباحث جديدي را پيرامون ارتباط موضوع علم با موضوع مساله مطرح نموده اند که در آثار ارسطو به چشم نمي خورد. از آن جا که محمولات مسايل، عوارض ذاتي موضوع علم اند، موضوع علم بايد در حد محمولات مسايل علم اخذ گردد. اما تطبيق قاعده عوارض ذاتي بر همه مسايل علوم خالي از صعوبت نيست. براي حل اين مشکل، مفهوم عرضي ذاتي از سوي فارابي و ابن سينا با بيان هاي متفاوتي توسعه يافته است و بدين ترتيب موضوعات مسايل علاوه بر موضوع علم، مشتمل بر اموري هم چون انواع موضوع علم، انواع انواع موضوع علم، اعراض ذاتي موضوع علم نيز مي شوند. شيخ الرييس براي تعيين مرزهاي اين توسعه، ملاک تخصص و واسطه در حمل را ارايه داده است. ابن رشد در تفسير و تلخيص آثار ارسطو، توجهي به نوآوري هاي فارابي و ابن سينا نکرده است و سخن منسجمي در مورد اين مباحث ندارد.

 نسخه قابل چاپ