جزوات و مقالات فلسفی

عنايت از نظر ابن سينا به مفهوم احاطه علمي حق تعالي به کل موجودات با بهترين نظام و بنا بر نيکوترين وجه ممکن است. وي علم عنايي را منبع فيضان خير در عالم هستي مي داند و نظامي که بر اين اساس صورت مي پذيرد، نظام احسن مي نامد.
ابن سينا شر را عدم شي يا عدم کمالي براي موجود مي داند و موجودات را در دو گروه قرار مي دهد: خير محض که از هر شر و فسادي مبري است؛ امري که خير و منفعت آن با شري عارضي همراه است. از نظر ابن سينا، چنين اموري با وجود احتمال شري که خداوند سبحان به سبب يا به همراه آن ها رخ مي دهد، خير محسوب مي شوند. عنايت و فياضيت الهي اقتضا مي کند که خداوند سبحان علاوه بر خير محض، موجوداتي را که داراي خير کثير و شر اندک هستند نيز بيافريند. در حکمت سينوي، شرور نه با وجود که مبدا خيرات است، ارتباط دارند و نه با اوصاف و افعال الهي. در فلسفه ابن سينا، هر گونه نقص در عالم هستي به ضعف و قصور قوابل مادي در عالم طبيعت مربوط مي شوند. بر اين اساس مي توان گفت نظام احسن، نظامي است که از يک سو داراي کمال و خير بيش تر، گسترده تر و برتر (در تمام عالم) و از سوي ديگر واجد نقايص و آفات کم تر و محدودتر (در عالم طبيعت) باشد.

 نسخه قابل چاپ