جزوات و مقالات فلسفی

ملاصدرا درباره تعريف مابعدالطبيعه و چگونگي شناخت موضوع آن سخني دارد كه از ويژگيهاي ممتاز فلسفه اوست. او كه در فلسفه اش، هم با وجود سر و كار دارد و هم با وجود و گذر از موجود به وجود در خود فلسفه اش واقع مي شود، به هيچ وجه شناخت وجود را صرفا شهود عرفاني آن نمي داند. او نظريه و شيوه اي به ما مي دهد كه بينش شهودي واقعيت را با روش قياسي در بر مي گيرد.
سخن او در شناخت وجود از طريق تحليلات عقلي در بادي نظر، ممكن است خيلي جسورانه و عجيب باشد، چرا كه سخن ابن سينا و فارابي را درباره عرضيت وجود نمي پذيرد و ادعا مي كند كه واقعيتي كه مدلول و مصداق قضيه "انسان موجود" است،‌ كاملا با مدلول قضاياي ديگر فرق دارد. از نظر او، موضوع واقعي، حقيقت وجود است كه با مفهوم موجود از آن حكايت مي كنيم و تمام ماهيات، اعراضي بيش نيستند كه اين واقعيت واحد را به صورت اشياي بي شمار مقيد مي كنند. شهود اين واقعيت هنگامي امكان پذير است كه در انسان آگاهي كاملا متفاوتي بيدار شود كه جهان را با چنين وضعي ذهن و عين و از بين رفتن جدايي و تمايز ميان فاعل شناسا و متعلق شناسا نقش بسيار موثري ايفا مي كند. بحث درباره اين حقيقت، مشخص كردن ريشه هاي آن و بيان اينكه ملاصدرا در اين باب رويكردي ويژه دارد، هدف اصلي سخن ماست.