پاسخ به:ویژه حج
دوشنبه 9 آبان 1390 10:18 PM
همانطور که از آیات و احادیث به صورت مجموعی به دست می ید كه خانه خدا دوگونه اوصاف دارد : اوصاف جلال و اوصاف جمال . گاهی خانه خدا اجازه نزدیكی به خود را به انسانی نمی دهد و گاهی نگاه به او عبادت و نیكی است . كعبه از یك طرف گنهكاری را مسخ می كند و از سوی دیگر بنده خاشع را در غوش می گیرد . بیت الله الحرام تجلی گاه جلال و جمال الهی است و خداوند خودش را با كعبه به انسان ها نشان می دهد . براین اساس اسرار عرفانی كعبه به دوبخش تقسیم می شوند که در این نوشتار به اوصاف جمال خانه خدا می پردازیم .
1)برگزیده خدا
خداوند از زمین خودش خانه خودش را برای خودش برگزید . امام جعفر صادق ( علیه السلام ) می فرماید :
« خداوند سه چیز را محترم شمرده است به گونه ای كه هیچ چیز مانند آن نیست ؛ یكی قرآن ، دیگری عترت و سومی بیت اوست كه راضی نیست احدی به غیر آن توجه كند . »(2)
خداوند اهل انتخاب است . اگر به آیات قرآن كریم رجوع كنیم می بینیم كه خداوند از طبیعت ، چیزهایی را مثل آسمان ها ، زمین و آب را برگزیده است . همچنین از گیاهان و درختان اموری نظیر زیتون ، انجیر و خرما را و از میان حیوانات به جانورانی مثل مورچه ، زنبور عسل و شتر اشاراتی دارد . اما مهم ترین گزینش خدا در باب انسان است .
او از میان انبیا ، رسول خاتم ( صلّی الله علیه و آله و سلَّم ) را برگزید و از این رو او را ملقب به « مصطفی » نمود . حاصل آن كه خدای سبحان از انسان ها مصطفی را و از زمین كعبه را برگزید .
2)آمرزش گناهان
یكی از اسرار عرفانی خانه خدا این است كه كعبه جایگاه مغفرت است . خانه خدا گناهان انسان را پاك می كند و بشر را به سرمنزل مقصود نزدیك می سازد . اگر شهوت بر انسان غالب شد و گناه یا خطایی رخ داد ، خداوند برای آن تمهید فراهم نموده است ؛ تمهید خدا خانه خداست ، چنان كه این امر را نخستین بار به آدم ( علیه السلام ) نشان داد . توبه آدم در جوار خانه خدا پذیرفته شد .
وقتی حضرت آدم ( علیه السلام ) مرتكب خطا شد و خداوند او را به زمین فرستاد ، آن حضرت به سوی خانه كعبه رفت و همان گونه كه دیده بود ملائكه دورِ عرش طواف می كنند ، او نیز هفت مرتبه پیرامون خانه كعبه طواف كرد ، سپس نزد مستجار توقف نمود و فریاد زد « رَبِّ اغْفِرْ لِی » « پروردگارا مرا ببخش » ، در پاسخ ندا آمد :
« ای آدم ، خداوند ، تو را بخشید .»
و حضرت آدم ( علیه السلام ) عرض كرد :
« پروردگارا : فرزندان مرا نیز ببخش » .
در پاسخ ندا آمد :
« ای آدم ! هر فردی از فرزندانت كه مانند تو در خانه كعبه با اعتراف به گناهش به سوی خدا برگردد ، خداوند او را می بخشد . »(3)
3)شفاعت زائر
كعبه دارای مقام شفاعت است و بندگان خدا را شفاعت می كند . در كتاب مستدرك از شیخ ابوالفتوح رازی حدیثی است (4) كه اساس آن به تورات بر می گردد :
«خداوند در روز قیامت هفتاد هزار ملك مبعوث می كند كه همراه آنها زنجیرهایی از طلاست . آنها با این زنجیرها كعبه را به عرصات قیامت می آورند ، در این لحظه ملكی به كعبه می گوید: ای كعبه خدا به بهشت وارد شو . كعبه پاسخ می دهد تا حاجت من داده نشود نمی روم . می گویند : حاجت تو چیست ؟ می گوید : شفاعت من درباره كسانی كه اطراف من مدفونند قبول شود . خدا می گوید : حاجتت روا شد . در این هنگام مردگان از قبرهایشان مبعوث شده ، در حالی كه صورت هایشان سفید و با احرام دور كعبه می چرخند و ندای لبیك سرمی دهند . ملك می گوید : ای كعبة الله ، به بهشت وارد شو . كعبه پاسخ می دهد : تا حاجت من داده نشود نمی روم . می گویند: حاجت تو چیست ؟ می گوید : پروردگارا ! بندگان گنهكار تو از راه های دور با صورت های غبارآلود به سوی من می آیند و همراه خود اهل و اولاد و خانه های خود را می آورند ، به دوستان و نزدیكان خود وعده دعا و زیارت می دهند ، پروردگارا ، شفاعت من را برای آنها قبول كن تا تحت حمایت من قرار گیرند . ملك می گوید : درمیان آنها كسانی اهل گناهان كبیره اند و بر گناه اصرار می ورزند . كعبه می گوید: من همان ها را شفاعت كردم . خدا می گوید : شفاعت تو را پذیرفتم و حاجت تو روا شد . ملك می گوید : ای اهل كعبه برخیزید . تمام حاجیان برمی خیزند در حالی كه صورت هایشان سفید و گرداگرد كعبه طواف می كنند و ندا می دهند ، لبیك . ملك می گوید ای كعبه خدا به بهشت وارد شو . در این حال كعبه به سمت بهشت می رود و این را ندا می دهد :« لَبَّیْكَ اللهُمَّ لَبَّیْك » و اهل او به دنبالش به سوی بهشت می روند . »
از این حدیث به دست می آید كه از یك سو كعبه دارای مقام شفاعت است و از سوی دیگر هركسی زائر كعبه باشد ، روز قیامت در امان است ، همچنین جایگاه بلند كعبه هم نزد خدا آشكار می شود .
4)مصافحه با خدا
كعبه دست خدا روی زمینِ خداست و خدا با آن با بندگانش مصافحه می كند ، چنان كه بندگان او هم با كعبه دست به دست خدا می دهند و با او مصافحه می كنند . این ، مضمون حدیثی است كه از امام صادق ( علیه السلام ) نقل شده است : « إِنَّهُ یَمِینُ اللهِ فِی أَرْضِهِ یُصافِحُ بِهَا خَلْقَهُ » . (5 ) دست دادن با خدا دوگونه است ؛ گاهی انسان به خدا دست می دهد و گاهی خدا با بنده ای مصافحه می كند . قصه كعبه چنان رفعت و منزلتی دارد كه وسیله ای است برای دست دادن خدا با بندگان .
پیداست كه از این مصافحه و دست خدا ، قرب و انس مراد است .
در حدیث می خوانیم كه مستحب است انسان به دیدار حاجی برود و با او مصافحه كند ، زیرا مصافحه با او مصافحه با حجرالاسود و كعبه است . ( 6 ) سرّ این عمل مستحبی آن است كه حاجی با كعبه ـ كه دست خداست ـ مصافحه كرده و مصافحه با او مصافحه با خداست .
داستان مصافحه با كعبه و خدای كعبه ، اشاره به انس و دلدادگی با او دارد . خدا به بنده اش نزدیك است و بنده اش را به جوار خود فرا می خواند :
« چون بندگان من درباره من از تو پرسند من نزدیكم و به ندای كسی كه مرا بخواند پاسخ می دهم پس به ندای من پاسخ دهند . »( 7 )
انس و قرب با او برای انسان آسایش و سرور می آورد ، بی قراری ، نشاط ، امید و معرفت در پی انس و قرب با حق پدید می آید . انس ، آرامشی از انسان می ستاند و آرامش واقعی به جای آن می نشاند .
پی نوشت ها:
1 . معانی الاخبار ، ص118
2. آل عمران : 33
3. مستدرك الوسائل ، ج2 ، ص9
4. محجة البیضاء ، ص154 ، حدیث 4
5 . به نقل از : ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ، ص74
6 . بقره : 186
7 . مجموعه رسائل فارسی خواجه عبدالله انصاری ، ج1 ، ص330
اللّهمّ عرّفنی نفسک فانّک إن لم تعرّفنی نفسک لم أعرف رسولک اللّهمّ عرّفنی رسولک فانّک ان لم تعرّفنی رسولک لم اعرف حجّتک
حافظ از دست مده دولت این کشتی نوح / ور نه طوفان حوادث ببرد بنیادت
