پاسخ به:عاشورا پژوهي در غرب
یک شنبه 8 آبان 1390 11:36 AM
تکیة اصلی مستشرقان بر منابع اهل سنت، شناخته نشدن شیعه به عنوان یک جریان نیرومند دینی، سیاسی و فرهنگی، غرض ورزیهای برخی از مترجمان سنی مذهب آثار شرقشناسان، ضعف دستگاه تبلیغی شیعه و پیچیدگی و ابهام تاریخ سه قرن نخست شیعه از یک سو منجر به پایین بودن تعداد تألیفات مربوط به شیعه شده و از سوی دیگر از درجة اعتبار مطالعات و بررسیهای انجام شده کاسته است.[i]
نویسندة مقاله «تحقیق عقاید و علوم شیعی» به استناد کتابها و مقالههای منتشر شده درباره اسلام به یکی از زبانهای غربی از سال 1943 تا 1968 م، چنین اظهار داشته است:
تقریباً از هر 350 کتاب و مقاله ]دربارة اسلام[ یک عدد به شیعه دوازده امامی ارتباط دارد که بسیار کمتر از نوشتههایی است که دربارة شیعیان زیدی و اسماعیلی مشاهده میشود.[ii]
اما به هر ترتیب برخی از شیعه پژوهان مسلمان و غیر مسلمان به مقوله تاریخچه مطالعات شیعی در غرب توجه نموده و در آن مورد آثاری نگاشتهاند؛ از آن جمله است:
1- اتان کولبرگ، مطالعات غرب در خصوص اسلام تشیع، مجموعه مقالات کنفرانس «تشیع، مقاومت، انقلاب»، دانشگاه تل آویو، 1984 به سرپرستی دکتر مارتین کرامر.
2- عباس احمدوند، گذری بر مطالعات شیعی در غرب، مجله مقالات و بررسیها، دفتر 63، انتشارات دانشکده الهیات دانشگاه تهران، 1377.
پیشینه آشنایی اروپاییان با شیعیان و مذهب تشیع، با وقوع جنگهای صلیبی آغاز شد. تا پیش از این، کشورهای غربی تنها با اسلام سنی که دین رسمی و حکومتی کشورهای مسلمان بود، آشنا بودند. اما در خلال جنگ، صلیبیان با فرقههايی از شیعیان، همچون فاطمیان در مصر و پس از مدتی با باطنی مسلکان روبهرو شدند. در برخی از آثار نویسندگان این دوره مطالبی راجع به شیعیان دیده میشود که نادرست بوده و با تعصب آمیخته شده است. شاید بتوان گفت که اولین آشنایی جدی غرب با تشیع از طریق سفر و سفرنامه نویسی است که آغاز آن را باید از سفرنامه مارکوپولو[iii] در دهههای آخر قرن سيزده و اوایل قرن چهارده دانست. مارکوپولو اولین یادداشتهای سفرنامهای را از اسماعیلیه شامات دارد.[iv]
[i] - رك: محسن الویری، «نقد نظریهای در پیدایش شیعة اثنی عشری»، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، ش2.
[ii] - عبدالجواد فلاطوری، «تحقیق عقاید و علوم شیعی»، یادنامه علامة امینی، به اهتمام سید جعفر شهیدی و محمدرضا حکیمی (تهران، شرکت سهامی انتشار، 1352) ص 437.
[iii]- Yule, Henry (Ed.), The Travels of Marco Polo, Dover Publications, (New York, 1983).
[iv] - رک: علي اصغر حكمت، اسلام از نظرگاه دانشمندان غرب (تهران، انتشارات امیر کبیر، 1357) ص 199-201.
