هری پاتر و جادوی تاریخ

قسمت اول از مقاله : هری پاتر یكِ داستان  پُر داستان

من یكی از خوانندگان مجموعه كتابهای هری پاتر و بینندگان فیلم های هری پاتر هستم . مدتی پیش كه تازه كتاب هری پاتر و قدیسان مرگبار را به پایان رساندم ، به نكاتی برخوردم ، که بهتر دیدم این نکات را  به خوانندگان جست و جو گر تقدیم کنم   .

شایسته است پیش از هر چیز به خلاصه ی داستان توجه فرمایید :

این خلاصه ای بود از داستان هری پاتر كه با درج شماره كتاب آن را عرضه نمودم .

داستان هری پاتر كه از چند كتاب تشكیل شده ، فراتر از یك داستان معمولی برای نوجوانان و جوانان است ! این داستان كه در آن به شدت از قوه ی خیال استفاده شده و در عین حال همچون اسطوره ها یك سیر منطقی را دنبال می كند دارای محتوایی مخفی و دور از خیال است ، محتوایِ پنهانِ این داستان دارای مضامین تاریخی و  واقعی می باشد .

به عبارت دیگر داستان هری پاتر ، داستانی است خیالی درباره سحر و جادو ، جامعه ی جادوگری ، رویارویی خیر و شر ، محبت و كینه ، عشق و سرخوردگی  ؛ ولی این داستان به ظاهر خیالی دارای چندین لایه ی معنایی است  كه سطحی ترین لایه ی آن ، كه برای همه قابل درك است ، همان مضامینی بود كه ذكر كردم  . وباید دانست كه  لایه های پنهان داستان به طور ناخودآگاه در ذهن خواننده  نقش می بندد و در جای خود نمود می كند .

در اینجا به شرح این لایه های پنهان پرداخته ام تا خوانندگانِ محترمِ مجموعه كتابهای هری پاتر ، بدانند كه چه هدفی با نوشتن این داستان طولانی و درعین حال مجذوب كننده ، دنبال شده است . [ در قسمت اول مقاله تنها لایه ی تاریخی داستان بررسی می شود و در قسمت های بعدی دیگر سطوح در داستان مورد بررسی قرار می گیرد]

لایه اول : لایه ی تاریخی

خانم رولینگ چند رخ داد تاریخی را در لایه ای نسبتا طولانی از این داستان  قرار داده است . حوادثی كه در تاریخ معاصر اروپا رخ داده است  :

1. با اقدام آلمان در سال 1914 ، جنگ جهانی اول شروع شد كه كُشتار زیادی در پی داشت .

1. o   ولدمورت به جامعه ی جادوگری حمله كرد . در این جنگ هم از طرف خوبی و خیر و هم از طرف بدی و شر كشته های زیادی در جهان باقی می ماند .( اولین حمله ی ولدمورت ، که هری کودک است )

2. آمریكا اگر چه از زمان شروع جنگ ، هم پیمان متفقین بوده ، اما مدتی بعد یعنی در سال 1917 رسما با قوای تازه نفس ، به نفع متفقین وارد جنگ شد كه در نتیجه حدود یك سال بعد از ورود آمریکا به جنگ ، آلمان شكست خورد و اثری از شكوه  آلمان باقی نماند .

1. o طبق پیشگویی كه در داستان ذكر شده : «  پسری به دنیا می آید كه باعث نابودی ولدمورت می شود» ، ولدمورت در صدد یافتن آن كودك بر می آید و زمانی كه ، آن پسر یك ساله را پیدا می كند ( یك سال از ورود آمریكا به جنگ می گذرد ) با طلسم مرگ به او حمله می كند ولی طلسم به خود ولدمورت بر می گردد ( هر اقدام آلمان برعلیه آمریكا ، بر ضد خودش تمام می شود ) و ولدمورت نابود می شود ،  برخی می گویند كه او مرده ولی برخی دیگر می گویند كه فقط ضعیف و ناتوان شده است .

3. آلمان پس از جنگ اول جهانی در صدد رشد و تجدید قوا برآمد ولی فشار های پیمان ورسای و كشور های اروپایی مانع از آن می شود .

1. o ولدمورت سعی می كند كه دوباره قدرتمند شود ولی با مقابله ی هری پاتر ( با پشتوانه ی دامبلدور = مدیر مدرسه جادوگری هاگوارتز ) روبرو می شود ، كه این مطلب در دو كتاب یك و دو كاملا مشهود است ؛( هری پاتر و دامبلدور در اینجا نماد متفقین هستند  .)

4. آدولف هیتلر در راس حزب نازی در تلاش بود كه در انتخابات مجلس آلمان ، حزب نازی كرسی های بیشتری بدست آورد و همچنین قصد داشت ، به مقام صدارت اعظمی آلمان برسد و این اقدامات هیتلر در راه كسب قدرت پس از سیزده سال پس از شكست آلمان در جنگ جهانی اول (1918 ) شدت یافت( یعنی سال 1931 ، این زمان هیتلر و هم حزبیانش در صدد رسیدن به قدرت هستند ) و بالاخره حزب نازی در انتخابات مجلس موفق می شود و مدتی بعد هم  هیتلر به صدارت اعظمی آلمان می رسد  (1933) . انگلستان و در راس آن چمبرلن نخست وزیر انگلستان به این ماجرا اهمیت نداد و توجهی به این جنب و جوش هیتلر نكرد ولی افرادی در انگلستان و آمریكا بودند كه از این تحركات سیاسی آلمان نگران بودند و یكی از آن سیاستمداران انگلیسی چرچیل  بود . 

1. o ولدمورت در برابر چشمان هری پاتر ، پس از سیزده سال ضعف و دوری از جهان جادوگری ، دوباره قدرتمند می شود .  (  ولدمورت پس از 13 سال قدرتمند می شود = آلمان در 1918 ضعیف می شود و در حدود 1931 كه هیتلر در حال قدرت گرفتن است ، آلمان رو به قدرتمند شدن می رود  ) ( باید در نظر داشت كه خانم رولینگ نمی توانسته دقیقا سالها را ذكر كند و یا مدت زمان های ضعف و قدرت ولدمورت را بیان كند زیرا كه این كار باعث لطمه
   
   دیدن اصل داستان و سیر منظم آن می شود و باید بدانیم كه داستان ها و یا   فیلم هایی كه به طور كامل سفارشی و برای كنایه به مطلبی هستند ،  بسیار رسوا می باشد و آنقدر كه داستان هری پاتر مشهور و مقبول شده  نمی توانست مقبول شود ، برای نمونه می توان به فیلم ضد ایرانی 300   اشاره كرد كه از آغاز تا پایان بر ضد فرهنگ غنــی ایران است و همان طور كه می دانیـم فقط مدتی غوغا به پا كرد و بلافاصله تاریخ مصرفش به پایان رسید . ) ولدمورت در كتاب چهار ، نماد  آلمان قیام کرده برای رسیدن به قدرت، می باشد  . هری پاتر پس از بازگشت به سوی دامبلدور كه در راس جبهه ی خیر است و به عبارتی نماد شعور جمعی جامعه ی انگلستان است ، به او می گوید كه ولدمورت برگشته ( آمریكا به جامعه ی اروپا  می گوید كه در آلمان تغییرات مهمی در حال وقوع است ) و دامبلدور این سخن را باور می كند . ولی برخی از جادوگران كه در راس آنها وزیر جادوگری است این سخن را باور نمی كنند ( چمبرلن نخست وزیر انگلستان توجهی به قدرت گرفتن آلمان نمی كرد . )

5. تلاش هیتلر برای بدست آوردن قدرت ادامه دارد  و او در سال 1933 صدر اعظم  آلمان می شود .  پس از ملحق شدن اتریش و چكسلواكی به خاك آلمان به دست هیتلر ، اروپاییان متوجه خطر آلمان هیتلری شدند ،نخست وزیر انگلستان (چمبرلن ) از خواب غفلت بیدار شد والبته جامعه اروپا در راه الحاق كشور مورد نظر هیتلر یعنی لهستان سنگ اندازی كردند .

1. o ولدمورت قدرتمند شده و برای قدرت بیشتر تلاش می كند ( در كتاب 5 مشهود است ) ، نبردی بین ولدمورت ( هیتلر ) و دامبلدور ( جامعه اروپا ) رخ می دهد و این نبرد كه بیشتر یك زور آزمایی است ( تلاش هیتلر برای الحاق لهستان به شیوه ی قانونی ) بالاخره بی نتیجه به پایان می رسد  و  ولدمورت متوجه می شود این نبرد  بی فایده است ، و  از مقابل دامبلدور می رود ( هیتلر به این نتیجه می رسد كه نمی تواند مانند دو كشور اتریش و چكسلواكی ، لهستان را به  راحتی ، بدست آورد . )
2. در آخر این نبرد كه در وزارتخانه رخ داده ، جادوگران به همراه وزیر جادوگری وارد وزارتخانه می شوند و وزیر در یك نگاه كوتاه ولدمورت را می بیند . و قدرت گرفتن ولدمورت را تایید می كند . ( چمبرلن به اشتباه خود پی برد ، و متوجه شد ، كه هیتلر در صدد توسعه قلمرو بوده ؛  البته همان طور كه می دانید توسعه قلمرو كاری است كه انگلستان سالها در پی آن بوده و بعد از اینكه ، از این كار دست كشیده-  و باز آن هم به دلایل سیاسی نه برای راحتی ملت های تحت سلطه -   دوست ندارد این اقدام را دیگر ملت ها انجام دهند ، زیرا قدرت گرفتن دیگر كشور ها خارج  از تحمل انگلستان  است   . )

6. قدرت نمایی هیتلر آغاز شده و تحركات نظامی او ادامه می یابد . حمله به لهستان آغاز می شود . مدتی بعد چرچیل به جای چمبرلن نخست وزیر انگلستان شد ، باید دانست كه قدرت انگلستان در آن زمان تقلیل

 یافته و وقتی فرارسید كه جای این كشور استعمارگر كهن را كشور قدرتمندی بگیرد و البته این از مدت ها پیش اتفاق افتاده و آمریكا جای انگلستان را در صحنه جهانی گرفته بود .

1. o حملات توسط ولدمورت و یارانش شروع میشود . وزیر سحر و جادو  عوض می شود ، و‹  اسكریمجور › بجای  ‹  فاج › می آید و این همان جابجایی چرچیل با چمبرلن است . به هاگوارتز (هاگوارتز ، نمادی ازمكان هایی است كه مورد  تعرض هیتلر قرار گرفت  )  حمله می شود و دامبلدور  به دست اسنیپ – از مرگخواران سابق  - كشته می شود ( كتاب 6 ). این در حالی است كه در كتاب 7 می خوانیم كه دامبلدور ( نماد انگلستان )  مدتها  قبل به وسیله ی طلسمی ضعیف شده ، و خودش به اسنیپ گفته كه تو مرا بكش  چون من مرگ را انتخاب كرده ام ( و این همان جابجایی قدرت جهانی ، آمریكا با انگلیس است  كه با رضایت انگلیس انجام  شد .)    و بارها در این مجموعه كتابها از قول یاران دامبلدور برای یكدیگر نقل شده كه دامبلدور گفته : امید ما هری پاتر است . و این همان انتقال قدرت به آمریكا است  و از نگاه متفقین پیروزی به دست آمریكا محقق می شود ( كتاب 6 ).

7. هیتلر پس از به قدرت رسیدن ، به نظم بخشیدن  امور پرداخت و این شامل آموزش هم شد . او آموزش را سازمان دهی كرد و تحت كنترل گرفت . از سوی دیگر علاقه ی زیاد هیتلر به خون خالص آریایی چیزی بود ، كه اكثریت مردم درباره ی آن می دانند . او در عزل و نصب مقامات و سران كشوری و لشكری اصل و ریشه و به عبارتی خون آریایی  را در نظر گرفت .

1. o در سراسر داستان هری پاتر درباره ی علاقه ولدمورت به خون خالص جادوگری صحبت شده و در كتاب 7 ، جامعه جادوگری نماد جامعه ی آلمان در نظر گرفته شده و وزارت جادوگری هم نماد دولت آلمان است . در این كتاب نوشته شده كه ولدمورت افرادی را در وزارت جادوگری بر سر كار می گذارد كه به نوعی با او همراه هستند و همچنین درباره اصل و ریشه كاركنان وزارتخانه بررسی می شود ، همچنین آموزش در هاگوارتز به وسیله ی دست نشانده های ولدمورت كنترل می شود .

8. آلمان در دو جبهه در جنگ بود و سرانجام هم از این دو جبهه مورد هجوم قرار گرفت . یاری زیاد آمریكا به متفقین باعث شد تا آلمان در جنگ جهانی دوم شكست بخورد . یكی از دلایل بزرگ شكست آلمان تمركز ندادن نیرو ها در یك جبهه بود . هیتلر با ایجاد چند جبهه ( شرق و غرب آلمان و همچنین آفریقا ) یكی از عوامل شكست خود را به دست خود ایجاد كرد .

1. o یاران ولدمورت به دستور او به هاگوارتز حمله می كنند و جنگ سختی در می گیرد و این جنگ در حالی است كه ولدمورت در گوشه ای در حال تماشا می باشد و به صحنه ی جنگ وارد نشده (عدم  تمركز قدرت در جبهه نبرد  دیده می شود ) و از آنجایی كه هنوز هری پاتر به دلایل ذكر شده در كتاب ( یافتن و نابودی دو هوراكسس باقی مانده ) آماده نبرد ، نبود ، اگر ولدمورت از غرور خود كم می كرد ، با یك حمله برق آسای خود به هاگوارتز می توانست شخصا جنگ را به نفع خود تمام كند . ولی این غرور باعث شد كه او زمانی تصمیم به حمله  بگیرد كه دیگر این حمله آن تاثیر قبلی را كه می توانست داشته باشد ، نداشت  ( هری پاتر آماده نبرد با او شده بود )  .  سرانجام ولدمورت در مقابل هری پاتر قرار می گیرد (در داستان ، هری پاتر در جنگل به نزد ولدمورت می رود ولی ما این رویارویی را در نظر نداریم زیرا به نظر من این بخش برای تكمیل سیر منطقی داستان آمده ، ما رویارویی پایانی ولدمورت و هری پاتر را  كه در
   
   هاگوارتز رخ می دهد ، در نظر داریم  ؛ که البته در زمان رویارویی هری پاتر با ولدمورت در جنگل شاهد این هستیم که ولدمورت هری را به ظاهر می کشد ولی خودش هم کمی از حال می رود ، و این را می توان به نوعی همان حملات به ظاهر موفقیت آمیز آلمان نازی بر ضد متفقین دانست که سطحی بود و هیچ نتیجه ای نداشت ، چرا که در داستان می بینیم که هری به ظاهر ، وانمود به مردن می کند )  و این در حالی است كه از چند جبهه ی دیگر به یاران ولدمورت حمله شده   ( موجودات افسانه ای جنگل ممنوعه – سنتور ها _ از پشت سر ، و جن های خانگی هاگوارتز از سوی دیگر ) . ولدمورت در دوئلی كوتاه با هری پاتر ،كشته می شود ( این نماد حمله ی عظیم آمریكا به آلمان است كه باعث شد آلمان در مدتی كوتاه نابود شود ) . 
2. در هنگام دوئل می بینیم که هری پاتر با طلسم خلع سلاح با ولدمورت مقابله می کند که باعث می شود که طلسم ولدمورت به سوی خودش برگردد و او بمیرد . و البته نکته ای در این بخش نهفته که آن را ، در لایه ای دیگر ، بررسی می کنم .

نکته ی قابل توجه در این لایه این است که زمانی که ولدمورت طلسمش به خودش بر می گردد ، چوب جادوی بزرگ که در

دستش است به هوا پرتاب می شود و در اینجا است که با چنین توصیفی از خانم رولینگ رو برو می شویم :

1. چوب از دست ولدمورت پرتاب شد ، چرخید و چرخید تا به دست اربابی ... رسید که آمده بود تا بالاخره مالکیت کامل آن را در اختیار بگیرد .

این چوب نماد « قدرت جهانی » است که از دست آلمان خارج و به دست آمریکا افتاد ، و چنان این صحنه توصیف شده که انگار از هری پاتر در جهان فردی بهتر وجود ندارد !

همان طور که می بینید ، خانم رولینگ چطور یک واقعه تاریخی را در دل داستان جا داده است !!

بسیار مهم : در كتاب گفته شده كه چهار جادوگر  مدرسه هاگوارتز را بنا كردند كه نام آنها به این صورت نوشته شده : گودریك گریفندور - هلگا هافلپاف  - روینا رونكلاو - سالازار اسلیترین . اگر دقت كنید می بینید كه خواننده پس از خواندن این اسامی به این نتیجه می رسد كه هر اسم و فامیل با یك حرف الفبایی شروع می شود ، خواننده در ذهن خود مُخفف اسامی را می سازد  : گودریك گریفندور GG – هلگا

 هافلپاف HH - روینا رونكلاوRR  – سالازار اسلیترین SS  و ناگهان خواننده متوجه می شود كه مخفف نام آخری  SS  است كه با معادل كردن این واژه با سازمان امنیتی آلمان نازی كه اس اس (ss) نام داشت به این نتیجه می رسد كه همان طور كه اسلیترین فرد ظالمی بوده  ، سازمان اس اس نیز یك سازمان مخوف بوده . این هم شیوه ای دیگر برای زنده کردن یاد یک سازمان اطلاعاتی است که به تاریخ پیوسته ؛ سازمان اس اس مَخوف ترین سازمان امنیتی زمان خود بوده و مانند سازمان های اطلاعاتی كنونی غَرب ، كشتار بسیار و زندانیان بسیاری داشته است .

نکته ی جالب دیگر این است که نشانی که بر پیشانی هری از اولین حمله ولدمورت به جا مانده ، همچون نشان صاعقه است ، و در فیلم های هری پاتر هم این نشان را به وضوح می بینیم ، که به صورت یک s  شکسته است  ؛ علامت سازمان اس اس آلمان نازی دو s شکسته است که کنار هم قرار دارد !!؛ ولی این یادآوری برای چه لازم است  ؟ چرا خانم رولینگ به این كار دست زده ؟

چرا باید یک واقعه تاریخی را به این دقت در قالب یک داستان جا داد ؟!

چرا باید در ناخداگاه خواننده تاثیر این چنینی گذاشت ؟!

همان طور كه ملاحظه كردید ، خانم رولینگ با قلم جادویی خود سعی كرده هم سیر منطقی داستان به هم نخورد ( همان طور كه دیدیم جامعه جادوگری در یك جا جامعه ی اروپا را ترسیم می كند و در مقطعی كوتاه جامعه ی آلمان را ترسیم می كند و یا وزارت جادوگری در جایی دولت انگلیس را نشان می دهد و در جایی هم دولت آلمان را ) و هم یك موضوع تاریخی را در لابه لای واژه های این داستان قرار دهد . ولی چرا این موضوع تاریخی از دل تاریخ بیرون كشیده شده و در پوششی جذاب به مردم جهان عرضه شده ؟

آیا قصد زنده نگه داشتن یك اتفاق  تاریخی كه به نحوی با موضوع هولوكاست  ارتباط دارد در نظر بوده ؟

آیا هدف از آوردن این لایه ، اشاره به عاملینِ به وجود آورنده ی هولوكاست نیست ، تا از این رهگذر ، به نحوی غیر مستقیم به هولوكاست اشاره كند ؟

آیا هدف زنده کردن یاد و داستان هولوکاست نیست ؟

در ادامه این مقاله با لایه ی تحلیل شخصیت ها در متن آشنا می شوید و نکات جالب دیگری را می خوانید.