خودسازي در ماه رمضان
شنبه 29 مرداد 1390 11:10 AM
ماه رمضان را ماه خودسازي گفته اند. با مراجعه به آيه 183 سوره بقره كه وجوب روزه را در ماه مبارك رمضان بيان كرده مي توان علت اين نامگذاري را نيز دانست. دراين آيه خداوند فلسفه و حكمت وجوب روزه را دست يابي بشر به تقوا و رسيدن به مقام متقين دانسته است. اين بدان معناست كه ماه رمضان به سبب انجام روزه داري، از اين ظرفيت برخوردار است كه آدمي را به مقام متقين برساند.
ماه رمضان، بستر ورود به مقام متقين
در حقيقت ماه رمضان يك دوره عملي و كارگاهي است كه شخص در آن آماده مي شود تا در مسير خودسازي گام بردارد و پس از طي مراحلي به مقام متقين برسد. مقام متقين در فرهنگ قرآني، همان مقام انسان كامل است؛ زيرا تقوا هرچند كه داراي مراتب و درجاتي است، اما نهايت آن همان انسانيت كامل و فعليت يافته تمامي اسماي حسناي الهي است. شخص متقي، با مديريت نفس خويش، تن و روان خويش را چنان مي سازد كه جز در مسير كمالي گام برنمي دارد. او به خود اجازه مي دهد تا بي آنكه قوه اي از قواي انساني خويش را تعطيل كند. با تعديل و مديريت و مهار آن به بهترين وجه از آن بهره گيرد و هر قوه اي از قواي بشري خود را به كمال شايسته و بايسته خويش برساند.
برخي مي گويند كه اگر رمضان ماه خودسازي است، اين خودسازي چگونه پديد مي آيد؟ در پاسخ بايد گفت كه با مراجعه به همين آيه و نيز ديگر آيات قرآني مي توان دريافت كه مجموعه احكام و قوانيني كه براي روزه داري بيان شده، مجموعه كاملي براي خودسازي و تزكيه نفس و روان است؛ زيرا محور تزكيه و خودسازي، را تخليه و تحليه دانسته اند. تخليه به معناي آن است كه رذايل پست نفساني از روان و نفس آدمي بيرون رانده و تخليه شود و به جاي آن صفات و فضايل خوب و خير جايگزين شود كه همان تحليه نفس است. (تحليه از حلي و حليه به معني آراستگي و زيور آلات است و منظور آراسته شدن نفس به فضايل اخلاقي مي باشد). روزه دار با عمل به احكامي كه در روزه داري بيان شده مي تواند به اين تزكيه نفس و تحليه آن برسد و نه تنها خودسازي كند و تن و جان را از رذايل پست بشويد بلكه مي تواند با عمل به احكام روزه و قوانين آن، خود را به فضايل بيارايد و تحليه نمايد.
مبارزه با هواهاي نفساني
از مهم ترين ويژگي هاي ماه رمضان مبارزه با هواهاي نفساني است كه در خورد و خوراك خود را به نمايش مي گذارد. تن اگر به رياضت خو گيرد و كم بخورد و بياشامد از سركشي و طغيان باز مي ايستد و نفس شيطاني در ضعف و سستي قرار مي گيرد. همچنين مبارزه با دروغ گويي، غيبت و تهمت و ديگر رذايل اخلاقي در اين دوره كارگاهي به شخص روزه دار كمك مي كند تا منش پست را به كنار نهد و به جاي آن ، منش نيك را در پيش گيرد.
همچنين روزه داران دراين ماه به شب زنده داري و احيا مي پردازند كه يكي از مهم ترين عوامل دست يابي به رياضت هاي نفساني و شكوفايي استعدادهاي پاك خدادادي در بشر است؛ چرا كه درهاي الهام و وحي آسماني در شب براي شب زنده داران متجهد باز مي شود و آنان توانائي دريافت قول ثقيل و سنگيني چون قرآن را براي خود فراهم مي آورند.
قرائت قرآن به اشكال مختلف در اين ماه كه آن را ماه ربيع القرآن نيز ناميده اند موجب مي شود تا شخص با آسمان ارتباط برقرار كند و با قرائت هر آيه اي از مقام انسانيت و درجات آن بالا رود؛ زيرا قرائت قرآن به هر شكل تلاوت و ترتيل و قرائت آن موجب مي شود تا بستر مناسبي براي ترقي و معراج روح فراهم آيد و تن و نفس و روان در يك برنامه فشرده و كوتاه كارگاهي كلاس رمضان، درمسير كمالي به اوج و معراج رود. بنابراين مي توان گفت رمضان دوره عملي و كارگاهي فشرده اي است كه خداوند فرصت تزكيه نفس بلكه خودسازي و تبديل شدن از يك انسان بي مبالات به انسان متقي را به وي مي بخشد.
پیامبر (ص): صبر اگر به بیقراری رسید دعا مستجاب می شود.
عزیز ما قرنهاست که چشم انتظار به ما دارد!
