پایگاه اجتماعی فقیه

فقیه از آن جهت كه عالم به علم فقه است، اقتدارى ندارد و مانند سایر ارباب معارف است، اما از آن جهت كه به منصب «زعامت دینى» مى رسد، صاحب اقتدار و نفوذ اجتماعى مى شود.

فقه، به عنوان بخشى از معارف دینى، منزلت خود را در میان معارف دینى داراست و نباید آن را فراتر و یا فروتر از آنچه كه هست قرار داد. علم فقه به لحاظ محتواى نظرى خود، همسان و همشان دیگر معارف دینى است، اما به لحاظ نقش و كاركرد عملى كه دارد، تاثیرات عینى و محسوسى در زندگى مردم به جا مى گذارد و از این رهگذر خصوصیاتى دارد كه دیگر معارف دینى ندارند.

تا این جا مربوط است به جنبه معرفتى فقه به عنوان یك علم. اما اگر از زاویه دیگرى به موضوع بنگریم، مى بینیم كه حاملان این معرفت، یعنى فقها، پایگاه اجتماعى ممتازى در میان دینداران دارند كه حاملان دیگر معارف دینى و غیر دینى چنان موقعیت برجسته اى را ندارند. فقهاء در طول تاریخ اسلام، همواره، از اقتدار اجتماعى برخوردار بوده اند.