بيعت و مشاركت سياسى

((ومن حق الامه الاسلاميه ان تراقب الحاكم ادق مراقبه و ان تشير عليه بماترى فيه الخير و عليه ان يشاورها و ان يتحرم اراتها و ان ياخذ بالصالح من آرأها; از جمله حقوق امت اسلامى, مراقبت و نظارت دقيق بر حكومت و مشوره دادن در امر خير است و بر حكومت است كه با مردم مشورت نموده و آرا و نظريات آنان را احترام گذاشته و بهترين هاى آن را به كار بندد)).(11)

حضرت على(ع) از رابطه دولت و مردم, حقوق چندى را استخراج نموده و مى فرمايد:

((و اعظم ما افترض سبحانه من تلك الحقوق حق الوالى على الرعيته و حق الرعيته على الوالى بزرگترين حق مجعول كه خداوند بر بندگان خود فرض كرده است حق و الى بر رعيت و حق رعيت بر والى است)).(12)

در ادامه همين خطبه حضرت چند نمونه از مهم ترين حقوق مردم و زمامداران را نسبت به همديگر بيان نموده و از امورى چون: ارشاد و نصيحت (مشاركت نظارتى) حق گويى مشورت دادن به خير و اجتناب از تملق به عنوان وظايف مردم در قبال دولت ياد مى كند, و طبعا همان گونه كه به فرموده حضرت هيچ حقى به جز حق حضرت بارى يك سويه و بدون طرف تحقق نمى يابد(13) دولت نيز از حقوق چندى برخوردار بوده كه مردم مى بايست آن را رعايت نمايند (امورى چون وفادارى عهد نشكنى و حمايت سياسى).