پاسخ به:آفتكش ها !!
سه شنبه 28 تیر 1390 1:48 PM
نيكوتين نيكوتين Nicotine
اين ماده الكالوئيدي است كه از توتون استخراج شده و قابليت حشرهكشي بسيار جالبي دارد. توتون يكي از اولين گياهاني است كه خاصيت حشرهكشي آن شناخته شده و بشر از آن براي كنترل حشرات استفاده كرده است به طوريكه اروپائيان در حدود 1690 ميلادي از عصاره آن براي كنترل آفات مكنده استفاده كردهاند. بعداً مشخص شد كه مادة مؤثره سمي آن الكالوئيدي به نام نيكوتين ميباشد. اولين بار در سال 1763 به عنوان حشرهكش بكار رفته است. در سال 1824 الكالوئيد آن به صورت خالص استخراج گرديد و در سال 1904 به طريق مصنوعي ساخته شد. نيكوتين چه به صورت خالص و يا به صورت سولفات به عنوان حشرهكش تماسي و گوارشي و گاهي تدخيني بكار ميرود. در بازار با نام تجارتي Black leaf يافت ميشود. اين فرآورده تجارتي داراي 40 درصد ماده مؤثره نيكوتين است. با افزودن يك ماده قليايي به اين تركيب، ماده سمي آن يعني نيكوتين آزاد ميشود. نيكوتين خالص مايعي بيرنگ، بيبو و با نقطه جوش 47/2 درجه سانتيگراد است. در مجاورت هوا اكسيده شده و به رنگ قهوهاي و تيره درميآيد. بوي نامطبوعي دارد. نيكوتين با آب در دماي پايينتر از 6 درجه سانتيگراد قابل اختلاط است و در حلالهاي آلي به خوبي حل ميشود.
فرمول شيميايي نيكوتين
نيكوتين به ميزان 1 تا 8 درصد در گياه توتون وجود دارد. براي پستانداران به شدت سمي است. 50LD آن از طريق گوارشي براي موش صحرايي 60ـ50 ميليگرم بر كيلوگرم وزن بدن ميباشد. عليه حشرات به ويژه شتهها نيز بسيار مؤثر ميباشد.
در بين گونههاي مختلف توتون فقط دو گونه Nicotina rostica، Nicotina tabacum به مقدار كافي الكالوئيد نيكوتين دارند.
در برگهاي N. tabacum 2 تا 5 درصد و در N. rostica 5 تا 14 درصد نيكوتين وجود دارد. در گياه توتون 12 نوع الكالوئيد شناسايي شده است و نيكوتين به تنهايي 98 درصد آنها را تشكيل ميدهد. الكالوئيدهاي آنابازين و نور نيكوتين از الكالوئيدهاي ديگر گياه توتون هستد كه داراي خاصيت حشرهكشي ميباشند.
مقادير LD50نيكوتين براي تعدادي از جانوران به شرح زير است:
براي زنبور LD50عسل آن 315 ميليگرم بر كيلوگرم، سوسري آمريكايي 650 ميليگرم بر كيلوگرم، كرم ابريشم 40 ميليگرم بر كيلوگرم، سگ و خوك 5 ميليگرم بر كيلوگرم، خرگوش 9 ميليگرم بر كيلوگرم، موش صحرايي 1 ميليگرم بر كيلوگرم.
از مقايسه مقادير LD50فوق معلوم ميگردد كه نيكوتين براي مهرهداران بسياري سمي است زيرا ميتواند اعمال استيل كولين را تقليد نمايد يعني آن دسته از اثراتي كه در اثر تزريق استيل كولين در بدن حاصل ميشود به وسيله نيكوتين نيز ايجاد ميشود. نيكوتين در محل ارتباط عصب با ماهيچه اثر ميگذارد و باعث قطع اين ارتباط ميشود و در نتيجه فلج ماهيچه را به دنبال دارد. نيكوتين و استيل كولين در مقدار كم باعث افزايش فعاليت و در مقدار زياد باعث قطع فعاليت اعصاب و ماهيچهها ميشوند.
شباهت نيكوتين به استيل كولين ناشي از وضعيت فرمول ساختماني آن و نيز فاصله دو اتم نيتروژن است كه اين فاصله در حدود 4.2 انگستروم ميباشد كه تقريباً نزديك به فاصله گروههاي عمل كننده مولكول استيل كولين است لذا بر اساس اين شباهت نيكوتين گيرندههاي استيل كولين را مورد حمله قرار ميدهد. نيكوتين روي سيناپس گانگليوني حشرات و سيناپس عصبي ماهيچهاي پستانداران به صورت انتخابي عمل ميكند و ساير گيرندههاي شناخته شده استيل كولين را مورد حمله قرار نميدهد. مسموميت از نيكوتين با استفاده از داروهاي ضد تشنج نظير دي پاركول و پان پارنيت درمان ميشود.
در پستانداران نيكوتين توسط ميكروزومهاي كبدي متابوليزه شده و از طريق ادرار دفع ميگردد. متابوليت اصلي آن در انسان و سگ پيريدي لاكتيك اسيد و در مرحله بعدي كوتينين ميباشد ولي در حشرات كوتينين متابوليت اصلي بوده و يك ماده غير سمي است.
در حشراتي نظير ملخها، مگس خانگي و سوسك توتون نيكوتين به مقدار زياد متابوليزه ميشود ولي لارو حشرات ديگر نظير نيكوتين را متابوليزه نميكنند بلكه آن را دفع مينمايند در نتيجه به نيكوتين حساس نميباشند. عدم حساسيت شته سبز هلو به نيكوتين در موقع تغذيه از برگهاي توتون به اين دليل است كه آفت در موقع تغذيه از سلولهاي مجاور آوندها تغذيه مينمايد و از تغذيه مستقيم شيره آوندهاي چوب و آبكش خودداري ميكند زيرا آزمايشات نشان دادهاند كه شته در تغذيه از غذاي مصنوعي حاوي نيكوتين سريعاً از بين ميرود. اين مطلب يكي از دلايل بارز سازگاري حشره در دوري جستن از يك ماده سمي است.
نيكوتين امروزه در بازار به فرم تجارتي سولفات نيكوتين موجود است. از سولفات نيكوتين امولسيون روغني تهيه شده و در مبارزه با شتهها بكار ميرود. فرمول زير براي كنترل شته كلم پيشنهاد ميشود:
پارافين مايع 1 ليتر
مويان 100 گرم
سولفات نيكوتين 200 گرم
آب 100 ليتر
ابتدا روغن و مويان را با كمي آب مخلوط كرده، سپس سولفات نيكوتين را به آن اضافه مينمايند، بعد مواد ديگر به آن اضافه ميشود. نيكوتين سميت بسيار زيادي براي انسان و ديگر پستانداران دارد. نيكوتين اثر سمي خاصي دارد به فاصله 5 تا 30 دقيقه سبب مرگ ميِود. نيكوتين از روي زبان. داخل چشم به سرعت جذب ميگردد همچنين از راه معده و پوست به آساني جذب و موجب مسموميت ميشود بنابراين بايد در كاربرد آن نهايت دقت صورت گيرد.
نظر به اينكه اثر سمي اين ماده پس از مدت كوتاهي در مجاورت هوا از بين ميرود اين سم براي كنترل آفات سبزي و صيفي سم بسيار مناسبي است و محصول را پس از مدت كوتاهي با اطمينان ميتوان مصرف نمود
** دارالولایه **
