تفسير نمونه ج : 3ص :134
ديگر اينكه بايد اين حوادث پيش بيايد و هر كس آنچه در دل دارد آشكار كند و صفوف مشخص گردد ، و به علاوه افراد تدريجا پرورش يابند و نيات آنها خالص و ايمان آنها محكم و قلوب آنها پاك شود ( (و ليبتلى الله ما فى صدوركم و ليمحص ما فى قلوبكم
در پايان آيه مىگويد : و الله عليم بذات الصدور : خداوند اسرار درون سينهها را مىداند و به همين دليل تنها به اعمال مردم نگاه نمىكند بلكه مىخواهد قلوب آنها را نيز بيازمايد و از هر گونه آلودگى به شرك و نفاق و شك و ترديد پاك سازد.
إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الجَْمْعَانِ إِنَّمَا استزَلَّهُمُ الشيْطنُ بِبَعْضِ مَا كَسبُواوَ لَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنهُمْإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ(155)
ترجمه:
155 -آنها كه در روز روبرو شدن دو جمعيت با يكديگر ( روز جنگ احد ) فرار كردند شيطان آنها را بر اثر پارهاى از گناهانى كه قبلا مرتكب شده بودند به لغزش انداخت و خداوند آنها را بخشيد ، خداوند آمرزنده و حليم است.
تفسير : گناه سرچشمه گناه ديگر است
ان الذين تولوا منكم ... اين آيه كه باز ناظر به حوادث جنگ احد است حقيقت ديگرى را براى مسلمانان بازگو مىكند و آن اينكه : لغزشهائى كه بر اثر وسوسههاى شيطانى به-
تفسير نمونه ج : 3ص :135
انسان دست مىدهد و او را به گناهانى مىكشاند نتيجه زمينههاى نا مناسب روحى است كه بر اثر گناهان پيشين در انسان فراهم شده و راه را براى گناهان ديگر هموار ساخته است و گرنه وسوسههاى شيطانى در دلهاى پاك كه آثار گناهان سابق در آن نيست اثرى در آن نمىگذارد و لذا مىفرمايد : آنهائى كه در ميدان احد فرار كردند شيطان آنان را به سبب پارهاى از اعمالشان به لغزش انداخت ، اما خدا آنها را بخشيد ، خداوند آمرزنده و حليم است و به اين ترتيب به آنها مىآموزد كه براى كسب پيروزى در آينده بايد بكوشند نخست خود را تربيت كنند و دل را از گناه بشويند .
ممكن است منظور از گناهى كه سابقا مرتكب شدهاند همان گناه دنياپرستى و جمعآورى غنائم و مخالفت فرمان پيامبر در بحبوحه جنگ بوده باشد و يا گناهان ديگرى كه قبل از حادثه احد مرتكب شده بودند و نيروى ايمان را در آنها تضعيف كرده بود.
مفسر بزرگ مرحوم طبرسى در ذيل اين آيه از ابو القاسم بلخى نقل مىكند كه در روز احد همه مهاجرين و انصار جز 13 نفر ( كه با پيامبر 14 نفر مىشدند ) فرار كردند از اين 13 نفر 8 نفر از انصار و 5 نفر از مهاجرين بودند كه در شخص اين افراد اختلاف شده به جز على(عليهالسلام) و طلحه كه همه بالاتفاق گفتهاند آنها فرار نكردند.
