مار‌جعفری

این مار از رده خزندگان (Reptilia) ، زیر راسته مارها (Serpentes) و از خانواده افعی‌ها (Viperidae) است. مار جعفری به طول 35 تا 90 سانتیمتر و دارای سر و گردن مشخص است.

 مردمك چشم عمودی، پوزه كوتاه و سر پوشیده از فلس‌های كوچك و تیغه‌دار است. رنگ‌آمیزی متنوعی دارد و نمونه‌های ایرانی آن به رنگ‌های قهوه‌ای مایل به خاكستری، زیتونی، خاكستری مایل به زرد با نوارهای زیگزاگ روشن هستند. از ویژگی بارز این گونه، وجود یك علامت به شكل صلیب روی سر است. ناحیه شكمی به رنگ سفید یا سفید مایل به زرد است.

از هنگام غروب تا طلوع آفتاب فعالیت می‌كند. برای شكار از بوته‌ها یا درختچه‌ها بالا می‌رود یا روی سنگ‌ها، زیر بوته‌ها و لبه چشمه‌ها بدون حركت به كمین می‌نشیند و انواع جوندگان كوچك، مارمولك‌ها، وزغ‌ها و بندپایان بزرگ مانند عقرب‌ها، رتیل‌ها و دیگر حشرات را شكار می‌كند.

هنگام خطر به دور خود می‌پیچد و سر را در میان بدن پنهان می‌كند و با حركات مارپیچ و مالیدن فلس‌های كناری بدن، صدای مخصوصی تولید می‌كند و گهگاه با حمله‌های ناگهانی دشمن را دور می‌نماید. از پهلو حركت می‌كند. تخم  بچه‌زاست؛ یعنی نوزادها در بدن مادر از تخم خارج شده و زنده متولد می‌شوند. ماده‌ها در فصل تابستان تا 2 نوزاد به دنیا می‌آورند.

مار جعفری از خطرناك‌ترین مارهای ایران است و گزش آن در برخی مواقع منجر به مرگ انسان می‌شود. سم این مار بیشتر بر دستگاه گردش خون اثر می‌گذارد و موجب پارگی رگ‌ها و خونریزی داخلی و حتی خونریزی مغزی می‌شود. خوشبختانه این مار از انسان‌ها فراری است و دور از انسان زندگی می‌كند.

از ایران به سمت جنوب شرقی آسیا تا بنگلادش، به سمت شمال شرقی تا ازبكستان و از شرق تا افغانستان و هند و به طرف جنوب غربی تا عراق و عربستان پراكنده است. در ایران تاكنون از بیشتر استان‌های مركزی و جنوبی شامل سمنان، قم، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، سیستان و بلوچستان، هرمزگان، كرمان، یزد، اصفهان، بوشهر، فارس، كهگیلویه و بویراحمد، خوزستان و ایلام گزارش شده‌اند.

در ایران دارای 2 زیرگونه است. جمعیت آنها در ایران در حد مطلوب است، ولی در سال‌های اخیر به سبب صید بی‌رویه توسط مارگیرها برای مراكز سرم‌سازی، كشتن آنها به دلیل ترس و نفرت مردم از این مار، تخریب زیستگاه توسط چرای دام‌ها، شهرسازی و جاده‌سازی جمعیت آنها رو به كاهش است.