فیزیك و متافیزیك

فیزیك و متافیزیك  4

در این نوشتار، «ایان باربور» همچون دیگر طرفداران اصالت واقع نقادانه قایل است كه براساس نظریه كوانتم، مشاهده گر همواره در روند مشاهده، شریك و سهیم است و مرزقاطعی میان مشاهده گر و شئ مشاهده شده وجود ندارد. وی بكارگیری ایده مكملیت درباره علم و دین را نقد می كند.

۱۹ Photoelectric effect ،اثر فتوالكتریك به جریانی الكتریكی كه به واسطه تاثیر انرژی نور از راه جدا كردن الكترون هااز سطح فلزات ایجاد می شود، اطلاق می گردد. انیشتین در مقاله ای (۱۹۰۵) درباره اثر فتوالكتریك، این فرضیه را مطرح ساخت كه نور متشكل از ذراتی منفصل است. تا قبل از انیشتین اغلب فیزیكدانان می پنداشتند كه نور صرفا پدیده ای موج گونه است، ولی فرضیه انیشتین مستلزم آن بود كه نور جریانی است از ذرات كه از بسته های مجزا و كوچك انرژی كه بعدا فوتون نامیده شدند، تشكیل شده است. با استفاده از این ایده، او معادله ای را برای اثر فتوالكتریك تنظیم كرد كه نهایتا در سالهای ۱۹۲۳ ۱۹۲۴ تایید و اثبات شد. (م).

۲۰ Photon ،كوچكترین واحد تشكیل دهنده نور كه فاقد بار الكتریكی و جرم است.

۲۱ Phase ،تابعی ریاضی است كه مختص معادله های مربوط به حركت موج است.

۲۲ Momentum ،حاصل ضرب جرم در سرعت هر جسم متحرك را اندازه حركت آن می نامند.

۲۳ Wave functions ،تابع موج، تابعی است ریاضی كه در نظریه كوانتوم برای نشان دادن وضعیت یك سیستم فیزیكی و محاسبه احتمال وقوع یك رویداد (مثلا تابش یك فوتون از یك اتم) در زمان اندازه گیری، به كار می رود. (م).

۲۴ Super position of states ،در مكانیك كوانتومی، اصلی وجود دارد به نام «اصل تركیب » كه مطابق آن، امكانهای(وضعیتهای محتمل) كوانتومی می توانند با یكدیگر آمیخته شوند و «تركیبی از وضعیتها» را كه خود وضعیتی جدیداست، پدید آورند. (م).

۲۵ Probability distribution ،مفهومی است اساسی در نظریه احتمالات، به معنای تخصیصی احتمالات به مجموعه ای از رویدادها كه به یكدیگر مرتبطند. (م).

۲۶ Probability waves ،امواجی هستند كه احتمال وجود یك ذره را (مثلا الكترون) در نقطه ای از فضا (مثلا فضای پیرامون هسته) بیان می كنند. این امواج در مكانیك كوانتومی، دارای هویتی مادی و متعارف نیستند بلكه صرفا كیفیت انتشار احتمالات را نشان می دهند. (م).

۲۷ Quantum field theory ،نظریه ای است كه در نتیجه اعمال نظریه كوانتوم در مورد رفتار یك میدان، نظیر میدان الكترومغناطیس، حاصل شده است. این نظریه نقشی اساسی در درك نیروهای بنیادی حاكم بر قلمرو مادون اتمی داشته است. (م).

۲۸ . electromaghetic interactions

۲۹ . Subnuclear interactions

۳۰ Quantum chromodymantics ،نظریه ای نوین است كه توصیف برهم كنشهای قوی بین كوارك ها و گلوئون ها(ذراتی كوانتومی كه عامل پیوند مستحكم كوارك ها بر یكدیگرند) را بر عهده دارد. عنوان اختصاری این نظریه « QCD »است. (م).

۳۱ . Complementarity principle

۳۲ . Subject

۳۳ . Object

۳۴ از دیدگاه كانت آنچه ما ازجهان می دانیم آن است كه با قالبهای مفهومی و ذهنی خود فهمیده ایم. ازاین رو، آنچه می یابیم عوارض معرفتی جهان است نه خود جهان، آن گونه كه هست. (م).

۳۵ . Word in itself

۳۶ . Conceptual Molds

۳۷ Primary qualities ،جان لاك (۱۶۳۲ ۱۷۰۴) فیلسوف انگلیسی برای هر شی ء فیزیكی دو دسته كیفیات مطرح كرد: ۱. كیفیات اولیه: مانند شكل معین، اندازه معین و .... كه هر شی ء فیزیكی از آنها برخوردار است، خواه كسی آنها رادرك كند یا نه. ۲. كیفیات ثانویه: نظیر طعم، رنگ، بو، و .... كه وجود آنها مشروط به حضور نیرویی درك كننده و اندامهای حسی است. (م).

۳۸ Instrumentalism

۳۹ Calculating

۴۰ Imaginative fictions

۴۱ Representations

۴۲ Critical realism

۴۳ Valid understanding

۴۴ Phenomenalism

۴۵ Ernst mach

۴۶ Henry folse

۴۷ Subjectivist

۴۸ Mental physical

۴۹ Ontology

۵۰ Mechanistic and organic models ،در مدلهای مكانیستی، موجودات زنده بسان «ماشینهای پیچیده ای » كه چیزی جز مجموع اجزا نیستند، در نظر گرفته می شوند و براساس قوانین فیزیكی و شیمیایی تشریح پذیرند. اما درمدلهای ارگانیك، آنچه ارائه می شود یك كل یكپارچه به نام ارگانیزم است كه دارای سلسله مراتبی از سطوح مختلف نظم است. این كل سازمان یافته، چیزی بیشتر و فراتر از مجموع اجزاست و صرفا با قوانین فیزیكی و شیمیایی نمی توان آن راتشریح كرد. (م).

۵۱ Behavioristic and instropesti models ،رفتارگرایی و درون نگری دو مدل و شیوه در روان شناسی است.براساس درون نگری، حالتهای درونی و فرآیندهای ذهنی انسان، موضوع اصلی تحقیقات روان شناسی را تشكیل می دهد. اما در رفتارگرایی، بررسی و مشاهده «رفتار» بویژه از راه آزمونهای «محرك و پاسخ » نقش اصلی را بر عهده دارند.(م).

۵۲ C. A. Coulson

۵۳ alternative languages

۵۴ analogical

۵۵ inferential

۵۶ Dichotomies ،یعنی تقسیمهای ثنایی، كه محصول این تقسیمها، در قالب قضایایی كه در علم منطق به قضایای منفصله مانعهٔ الجمع و حقیقه شهرت دارند، بیان می شود. مانند این قضیه: عدد یا زوج است یا فرد

۵۷ Paradoxical

۵۸ Coherence


مترجم: پیروز فطورچی

منبع:فصلنامه ذهن، شماره ۱







خبرگزاری فارس