ابن عبدالبر و کتاب "الاستيعاب"
سه شنبه 31 خرداد 1390 3:41 PM
يوسف بن عبداللَّه معروف به ابن عبدالبرّ (368- 463) مولف کتاب الاستيعاب، از بزرگان علم حديث، فقيه، مورخ و آگاه از انساب است. او در الاستيعاب، بخش مربوط به شرح حال ابوبکر، تحت عنوان عبداللَّه بن ابيقحافه حادثهي يورش به خانه زهرا را چنين نقل ميکند:
علي و زبير هنگامي که با ابوبکر بيعت ميشد، به خانه فاطمه رفت و آمد کرده و با او در اين زمينه به مشورت ميپرداختند. چون خبر رفت و آمد آنان به گوش عمر رسيد، نزد فاطمه آمد و گفت: اي دختر رسول خدا! کسي محبوبتر از پدر تو براي ما نيست، همچنان که پس از رسول خدا، تو از ديگران نزد ما محبوبتري. به من خبر رسيده که آنان به خانه شما وارد ميشوند. اگر بار ديگر چنين خبري به من برسد، چنين و چنان خواهم کرد! سپس خانه را ترک گفت و پس از رفتن او علي و زبير وارد خانه شدند، فاطمه به آنان گفت: عمر نزد من آمد و قسم خورد که اگر اين کار تکرار شود چنين ميکنم. به خدا سوگند او به قسم خود عمل ميکند. (11)
ابي الفداء و کتاب "المختصر في اخبار البشر"
اسماعيل بن علي معروف به ابيالفداء (متوفاي 732) در کتاب معروف خود به نام المخصتر في اخبار البشر، گزارشي نزديک به آنچه ابن عبد ربه در عقد الفريد آورده است. که ما براي اختصار ديگر آن را تکرار نمي کنيم. (12)
در اعتبار کلامي ابيالفدا همين بس که ذهبي ميگويد: او دوستدار فضيلت و اهل آن بود و براي او محاسن زيادي هست. (الدرر الکامنه، نگارش ابن حجر 1/372)
نويري و کتاب "نهايه الارب في فنون الادب"
احمد بن عبدالوهاب قرشي معروف به نويري (677- 733) شاعر و اديب معروف مصري مولف کتاب نهايه الارب في فنون الادب است که زرکلي در الاعلام ج? ص??? آن را ستوده و از قول فازيليف ميگويد:
حقايقي در اين کتاب از مورخان ديرينه نقل شده است که کتابهاي آنان به دست ما نرسيده است، مانند ابن الرقيق، ابن رشيق و ابن شداد. نويري در کتاب ياد شده، رويداد خانهي زهرا عليهاالسلام را همانند ابن عبدالبر نقل کرده. که ما براي خلاصه آن را تکرار نمي کنيم.(13)
سيوطي و کتاب "مسند فاطمه"
جلال الدين سيوطي (متوفاي سال 911)، دانشمند ذوفنون و سخت کوش قرن نهم، در کتاب مسند فاطمه رويداد خانه دخت گرامي پيامبر را از مصنف ابن ابي شيبه نقل کرده است. و گفتار ابن ابي شيبه را قبلا بيان کرديم.
متقي هندي و کتاب "کنزالعمال"
علي بن حسام الدين معروف بن متّقي هندي (متوفاي 975) در کتاب ارزشمند خود کنز العمال رويداد خانه فاطمه را به نحوي که ابن ابيشيبه در المصنَّف نوشته نقل کرده است، بنابراين، نيازي به نقل عبارت نيست. (14)
دهلوي و کتاب "ازاله الخفاء"
ولي اللَّه بن مولوي عبدالرحيم دهلوي هندي حنفي (1114- 1176) در کتاب ازالة الخفاء (که به زبان فارسي نوشته) دربارهي حوادث ايام سقيفه چنين مينويسد:
در همين ايام مشکلي ديگر که فوق جميع مشکلات توان شمرد پيش آمد و آن اين بود که: زبير و جمعي از بني هاشم در خانه حضرت فاطمه رضي الله تعالي عنها جمع شده، در باب نقض خلافت، مشورتها به کار ميبردند و حضرت شيخين آن را به تدبيري که بايستي بر هم زدند.(15)
سپس نصّ تاريخ را که زيد بن اسلم از پدرش نقل کرده و ما قبلا آن را از مصنَّف ابن أبيشبيه نقل کرديم، يادآور ميشود.