پاسخ به:هنرهای اسلامی : شعر اسلامی
یک شنبه 22 خرداد 1390 11:44 AM
قدیمیترین نمونههای موجود شعر فارسی به اواسط سده سوم باز میگردد؛ این اشعار به دوره طاهریان و سپس صفاریان بازمیگردد. بزرگترین شاعران پارسیسرا در این دوره رودکی، شهید بلخی و فردوسی بودند.
عرفا و متصوفه، زبان فارسی را بیان معتقدات خود به کار بردند. ابوسعید ابوالخیر، سنایی، فریدالدین عطار، مولوی و حافظ از این دسته هستند. برخی از شعرای فارسیگو مانند سعدی به زبان عربی نیز شعر میسرودند.
پس از اسلام آوردن، هنوز عدهای از ترکان به حفظ ادبیات ترکی توجه داشتند. از نخستین شاعران اسلامی ترکی می توان به یوسف حاجب خاص اشاره کرد که مثنوی گران جای قوتادقو بیلیک را در اواسط قرن چهارم هجری پدید آورده است . این کتاب در اصل ماهیت اخلاقی دارد و می توان آن را یک پند نامه اسلامی نامید .
بعد از یوسف حاجب خاص می توان به شعرای ترکی گویی مانند ادیب احمد یوکناکی خالق عتبه الحقایق، خواجه احمد یسوی خالق دیوان حکمت، علی خوارزمی خالق قصه یوسف، خواجه احمد فقیه خالق چرخ نامه، شیاد حمزه، خواجه دهانی، سلطان ولد، علی خلیل اوغلو خالق یوسف و زلیخا، بایرک قوشچو اوغلو، قاضی برهان الدین، شیخ محمود شبستری، غریبی، شیخ شرف خیوه ای خالق رونق الاسلام و شاه اسماعیل ختایی اشاره کرد .
با ظهور امیرعلیشیر نوایی، ادبیات چغتایی به اوج خود رسید و سلطان بابر نیز با اشعار نغزش به قدرتمند شدن ادبیات چغتایی کمک زیادی کرد .
آثار منظوم امیرعلیشیر نوایی :
1. اربعین منظوم
2. غرائب الصّغر
3. نوادر الشّباب
4. بدایع الوسط
5. فوائد الکبر
6. حیره الابرار
7. لیلی و مجنون
8. فرهاد و شیرین
9. سبعه سیاره
10. سدّ اسکندری
11. لسان الطّیر
در قرن دهم، قدرت سیاسی عثمانی به رونق ادبیات ترکی انجامید. در این عصر، آگاهی از زبان ادبی عثمانی به طور کلی در میان مسلمانان طبقه پایین و نیز در نواحی که جمعیتشان ترکزبان نبودند یا به لهجه ترکی غیر از ترکی عثمانی سخن میگفتند، رواج یافت. بزرگترین شاعری که در این دوره به مثنویهای عاشقانه روی آورد، نوعیزاده عطایی بود. کتب دینی و عرفانی و شرح حال اولیا و کتب تعلیمی طریقتهای گوناگون در این قرن نیز به ترکی نوشته میشد. در قرن سیزدهم، شعر ترکی عثمانی دچار رکود شد؛ در قرنهای بعدی ادبیات ترکی به صورت ادبیات عامه جلوهگر شد.
