زندگینامه دانشمندان

زندگینامه ادموند هالیدر

ادموند هالیدر هشت نوامبر 1656 در هاگرستون لندن در یک خانواده اشراف‌زاده و متمول چشم به جهان گشود. پدرش کارخانه صابون‌سازیداشت. ادموند از همان دوران طفولیت زیر نظر مربیان درباریتحت تعلیم و تربیت قرار گرفت و از چهار سالگیعلاقه خود را به دانستن ریاضیات نشان داد. او غرق در خوشیو ثروت پدر بود. بعد از ادموند، دو فرزند دیگر پا به دامن این خانواده گذاشتند، ادموند صاحب یک خواهر و یک برادر شد.
 

ادموند هالیدر هشت نوامبر 1656 در هاگرستون لندن در یک خانواده اشراف‌زاده و متمول چشم به جهان گشود. پدرش کارخانه صابون‌سازیداشت. ادموند از همان دوران طفولیت زیر نظر مربیان درباریتحت تعلیم و تربیت قرار گرفت و از چهار سالگیعلاقه خود را به دانستن ریاضیات نشان داد. او غرق در خوشیو ثروت پدر بود. بعد از ادموند، دو فرزند دیگر پا به دامن این خانواده گذاشتند، ادموند صاحب یک خواهر و یک برادر شد. ندیمه‌ها و دایه‌ها برایرفاه حال بچه‌هایهالیشب و روز در خانه‌ایمجلل کار می‌کردند. مادر ادموند نیز همچون زنان متمول انگلیسیهمیشه در حال رفت و آمد به مهمانی‌ها بود و توجهیبه کودکانش نداشت. ادموند نسبت به خواهر و برادرش، پسریبااحساس و مهربان بود و آرزو داشت نیمیاز روز را سر بر زانویمادر بگذارد و دست نوازشگر مادرش را بر سرش حس کند، اما مادر وقت اینگونه کارها را نداشت و کلا مسئولیت تربیتیو نگهداریفرزندانش را به ندیمه‌هایش سپرده بود.ادموند برایتحصیل علم به مدرسه اشراف‌زاده‌هایسنت پائول لندن فرستاده شد. او در مدرسه در دروس ریاضیات بهترین نمره را می‌گرفت و در سن 16 سالگیتوانست دیپلم خود را با بالاترین رتبه دریافت کند.

در بازگشت به وطن از دوستان بسیار نزدیک نیوتن شد. ویمعتقد بود که دنباله دارها مانند سیارات احتمالا" دارایمدار بیضویهستند. این بدان معنا بود که دنباله دارها را میتوان ردیابینمود و بازگشت آنها را محاسبه و حتیپیش بینیکرد. هالیبا کمک قانون جاذبه نیوتن پیش بینیکرد که دنباله داریکه در سالهای1607 و 1682 از کنار زمین گذشت در سال 1758 باز خواهد گشت. دنباله دار مزبور در سال 1759 بازگشت یعنییک سال دیرتر، زیرا از مجاورت مشتریرد شده بود و جاذبه نیرومند مشتریاز سرعت آن کاسته بود. بنابراین دنباله دار مزبور به افتخار او دنباله دار هالینامیده شد.

ادموند در سال 1682 یک رصد‌خانه کوچک در آبلینگتون واقع در شمال لندن برپا کرد تا بهتر و بیشتر بتواند در این زمینه فعالیت کند. در ضمن به نوشتن چند کتاب برگرفته از نظریات و مشاهداتش پرداخت.

ادموند به این نتیجه رسید که ستارگان دنباله‌دار تفاوتیبا ستارگان معمولیندارند. او پیش‌بینیکرد هر 75 الی78 سال یک ‌بار ستاره هالیدر فراز آسمان زمین مشاهده می‌‌شود. این فرضیه ویکه ستارگان دنباله‌دار همانند سیارات به دور خورشید می‌‌چرخند مورد تایید واقع شد. هالیدر سال 1682 با یکیاز دوستان دوران کودکی‌اش ازدواج کرد و حاصل این ازدواج دو پسر و یک دختر بود.

او تفاوت‌هایبین شمال جغرافیاییو شمال مغناطیسیاطراف کره زمین را مورد بررسیقرار داد به این امید که اطلاعات حاصله بتواند براییافتن طول جغرافیاییمورد استفاده دریانوردان قرار گیرد. سپس به مقام معاونت دبیر کلیانجمن سلطنتیلندن نایل شد. ادموند مطالعات زیادیرا رویبادهای30 درجه عرض شمالیو جنوبیخط استوا و بادهایموسمینیز انجام داد. وینتیجه مطالعات خود را درباره نوسانات مغناطیسیمنتشر کرد.
ادموند هالیتنها به ستارگان فکر نمی‌‌کرد بلکه سعیدر تخمین سن زمین داشت. او اظهار داشت که می‌‌توان از رویمقدار شوریآب اقیانوس‌ها سن زمین را محاسبه کرد. در ضمن به اثبات تو خالیبودن زمین پرداخت. هالیدر سال 1692 اعلام کرد که انسان در خارجی‌ترین لایه از سه لایه مرکزیکه همراه یک هسته داخلیسازنده زمین است، زندگیمی‌‌کند. طبق این محاسبه‌ها حدود چهل درصد درون زمین چیزیندارد و فضایخالیمی‌‌باشد. اشتباه هالیاز آن‌جا ناشیشد که ویبرایچگالیکلیزمین از عدد غلط استفاده کرد و به این دلیل به چنین نتیجه‌ایرسید که زمین در تمام بخش‌هایخود تو خالیاست. البته دانشمندان بعد از هالینظریه او را تصحیح کردند و به شناساییلایه‌هایزمین پرداختند.
هالیدر سال 1678 اسحاق نیوتن را متقاعد و راضیساخت تا یافته‌هایش را تحت عنوان اصول ریاضیفلسفه طبیعیبه چاپ برساند. این کتاب دربرگیرنده جزییاتیدر مورد نحوه محاسبه مدار چرخشیستاره دنباله‌دار 1680 بود. او تجربه دوستیبا نیوتن را ارزشمند می‌‌دانست و از نیوتن آموخته‌هایزیادیرا کسب کرد.
هالیبه دلیل علاقه به ریاضیات و آمار، مسئولیت جدول‌هایآماریمرگ و میر و زاد و ولد در انگلیس را به دست گرفت و با ارائه اصولیبرایمحاسبه بیمه ‌هایعمر و مستمریسالانه، خدمت بزرگیبه دولت کرد. دولت سلطنتینیز ویرا به مقام ناظر مالیانجمن سلطنتیمنصوب کرد. هالیدو سال در این منصب به کار مشغول شد. بار دیگر هوایماجراجوییو سفر با کشتیبه سرش زد. لذا در 19 آگوست 1698 فرماندهیکشتیپارامور متعلق به نیرویدریاییسلطنتیرا به عهده گرفت و سفر دریایی‌اش به رویآب‌هایاقیانوس اطلس دو سال به طول انجامید. او  نوسانات مغناطیسیرا اندازه گرفت و نمودارهایاقیانوسیرا با دقت تمام رسم کرد. این نمودارها و اطلاعات بعدها مورد استفاده ملاحان و ناخدا هایکشتی‌هایدریاییقرار گرفت. هالیبعد از بازگشت از سفر دریاییهمه اندوخته‌هایش را به صورت کتابیمنتشر کرد. در زمانی‌که هالیدر سفر دریاییبه سر می‌‌برد پسر بزرگش بر اثر تب حصبه که آن دوران شایع بود جان خود را از دست داد و غم سنگینیرا بر قلب هالیو همسرش گذاشت.

هالیمردیفعال و بااراده بود. او همزمان در چند جایمختلف کار می‌‌کرد. دولت از ویمی‌‌خواست که به ماموریت‌هایدیپلماتیک به تمام اروپا سفر کند تا از دانشگاه‌هایدیگر کشورها بازدید داشته باشد.
در هشت ژانویه 1704 هالیبه عنوان استاد ریاضیات و هندسه در دانشگاه آکسفورد منصوب شد و تا پایان عمرش در این مقام باقیماند و یک سال بعد درباره یافته‌ها و تحقیقاتش در مورد ستاره‌هایدنباله‌دار کتابینوشت که بازگشت یک ستاره‌ دنباله‌دار را در سال 1758 پیش‌بینیکرد. در سوم نوامبر 1713 دبیر کل انجمن سلطنتیلندن شد و بعد عنوان ستاره ‌شناس سلطنتیرا از آن خود کرد و در رصدخانه سلطنتیواقع در گرینویچ تا پایان عمر ساکن شد. او در آن‌جا مشاهدات دقیق و منظمیاز حرکات ماه در یک چرخه چند ساله داشت. ادموند هالیاین دانشمند ریاضیدان و ستاره ‌شناس و زمین ‌شناس در 14 ژانویه 1742 در سن 86 سالگیدر گرینویچ به علت کهولت و ضعف جسمانی، زندگیرا بدرود گفت.
چند سال بعد همه مقالات دانشگاهیویتوسط پسر کوچکش به صورت کتابیبه چاپ رسید و مورد استفاده دانشجویان رشته ریاضیات، نجوم و زمین‌شناسیدانشگاه آکسفورد قرار گرفت.
اکنون نیز به یاد ادموند هالی، ستاره دنباله‌دار، حفره ‌ها، کوه‌هایماه و مریخ و ایستگاه تحقیقاتیدر قطب جنوب را به نام او گذاشته‌اند.