زندگینامه دانشمندان

زندگینامه ژوزف لیستر

ژوزف لیستر جراح انگلیسیکه ضد عفونیکننده‌ها را در اعمال جراحیرایج کرد به سال 1827 در «آبتون» انگلستان متولد شد. او یکیاز دانشجویان برجسته دانشگاه کالج لندن بود در سال 1852 درجه‌یدکترایپزشکیخود را دریافت کرد. در سال 1861 جراح بیمارستان سلطنتیگلاسگو شد و هشت سال در این سمت باقیماند. در خلال همین دوران بود که او برایاولین بار روش خود را در جراحیاستریل ارائه کرد.

 

ژوزف لیستر جراح انگلیسیکه ضد عفونیکننده‌ها را در اعمال جراحیرایج کرد به سال 1827 در «آبتون» انگلستان متولد شد. او یکیاز دانشجویان برجسته دانشگاه کالج لندن بود در سال 1852 درجه‌یدکترایپزشکیخود را دریافت کرد. در سال 1861 جراح بیمارستان سلطنتیگلاسگو شد و هشت سال در این سمت باقیماند. در خلال همین دوران بود که او برایاولین بار روش خود را در جراحیاستریل ارائه کرد.

لیستر که در بیمارستان سلطنتیگلاسگو مسئولیت بخش‌هایساختمان جدید جراحیرا به عهده داشت از نرخ بالایمرگ و میر بیماران پس از انجام عمل جراحیوحشت‌زده شده بود. بروز عفونت‌هایجدّیو خطرناک نظیر قانقاریا پس از عمل جراحیعارضه‌ایکاملاً معمولیبود. لیستر تلاش کرد بخش خود را از هر نظر پاکیزه نگه دارد ولیهیچ یک از اقدامات او در جلوگیریاز مرگ و میر بالایبیماران سودمند نبود. بسیاریاز پزشکان بر این باور بودند که استنشاق بخار داروها باعث بروز این عفونت‌ها می‌گردد ولیتوجیهاتیاز این دست نمی‌توانست لیستر را قانع کند. ویدر سال 1865 به مقالات از لوئیپاستور برخورد کرد و با خواندن آن تئوریمیکروبیبیماریها اشنا شد. این امر یک نکته کلیدیرا برایحلّ مشکلیکه مدتها اندیشه لیستر را به خود مشغول کرده بود، فراهم آورد. اگر میکرب‌ها عامل عفونت باشند پس بهترین روش برایجلوگیریاز بروز عفونت‌هایپس از عمل جراحیاز بین بردن آنها قبل از آنکه بتوانند به یک زخم باز هجوم بیاورند، بود. لیستر با استفاده از ا سید کاربولیک به عنوان یک دارویمیکرب‌کش اولین گام را در طریق انجام اقدامات ضدعفونی‌کننده برداشت. او قبل از انجام هر عمل جراحینه تنها دست‌هایخود را با دقت تمیز می‌کرد بلکه باید از تمیز بودن کامل ابزارها و وسایل پانسمان نیز مطمئن می‌شد. حتیبرایمدتیبرایضدعفونیکردن محیط از اسپریاسید کابولیک در فضایاطاق عمل استفاده کرد. در نتیجه این گونه اقدامات میزان تلفات پس از عمل به شکلیچشمگیر کم شد. در سالهای65-1861 نرخ مرگ و میر در بخش تصادفات مردان 45 درصد بود ولیتا سال 1869 این رقم تا میزان 15 درصد پایین آمد.

اولین مقاله مهم لیستر در باب جراحیاستریل در سال 1867 منتشر شد. البته همان‌گونه که در باب هر نظریه‌یجدیدیمعمول است، در ابتدا نظریات او را نپذیرفتند. در سال 1869 کرسیجراحیبالینیدر دانشگاه ادینبورو به او پیشنهاد گردید و طیهفت سالیکه در آن سمت قرار داشت وصف شهرت و معروفیتش در همه جا گسترده شد.

در سال 1875 طییک سفر علمیبه آلمان سخنرانی‌هاییپیرامون نظریات و روش‌هایخود ایراد کرد. سال بعد نیز سفر مشابهیبه ایالات متحده داشت ولیهنوز اکثریت پزشکان متقاعد نشده بودند.

در سال 1877 کرسیجراحیبالینیکینگز کالج لندن به لیستر داده شد و او برایمدتیبیش از پانزده سال در این سمت باقیماند. انجام جراحی‌هایاستریل توسط او در لندن توجه فراوان محافل پزشکیرا برانگیخت و زمینه‌یپذیرش نظریات او را فراهم آورد. تا پایان عمر لیستر پزشکان در سراسر جهان اصول جراحیاستریل او را پذیرفته بودند.

کار جدید و بی‌سابقه لیستر افتخارات زیادیبرایاو به ارمغان آورد او که جراح مخصوص ملکه ویکتوریا شده بود مدت پنج سال ریاست انجمن سلطنتیپزشکان را به عهده داشت. لیستر که ازدواج کرده بود ولیفرزندینداشت در سال 1912 در شهر «والمر» انگلستان دار فانیرا وداع گفت. او هنگام مرگ 85 سال داشت.

اکتشافات لیستر در کار جراحیتحولیبنیادین به وجود آورد و جان میلیونها میلیون انسان را نجات داد. امروزه نه تنها شمار کسانیکه به علّت عفونت‌هایپس از عمل جراحیجان خود را از دست می‌دهند بسیار معدود می‌باشد بلکه جراحیاستریل باعث گردید تا بسیاریاز مردم که به علت بیم از عفونت‌هایپس از عمل جراحیحاضر به انجام آن نبودند بدون ترس از چنین مخاطره‌ایخود را به دست جراحان بسپارند و سلامت خویش را باز یابند. علاوه بر این امروزه جراحان قادر به انجام اعمال جراحیپیچیده‌ایهستند که مخاطرات بزرگ بروز عفونت‌ها به همان شدت سابق وجود داشت هرگز به آن دست نمی‌زدند. به عنوان مثال در قرن گذشته جراحی‌هاییکه لازمه‌یآن گشودن قفسه سینه بود، اصولاً مطرح نبود. گرچه روش‌هایجراحیاستریل امروزیبا آنچه که لیستر انجام می‌داد متفاوت است ولیزمینه کاملاً مشابهیبا آن دارد و در راستایاصول لیستر می‌باشد.

برخی ممکن است مدعی شوند که نظریات لیستر نتایج و فروع بدیهیو روشن نظریات پاستور است و او سزاوار آن نیست که افتخار مهمّی نصیبش گردد. اما با وجود آثار و نوشته‌های پاستور باز هم ضرورت داشت که فردیبه میدان آید و روش‌های جراح یاستریل را گسترش داده و آن را همگانی سازد. حضور پاستور و لیستر در این کتاب به خاطر آن نیست که آنها کشف مشابهی را دوباره تکرار کردند. کاربردهای تئوریمیکربی بیماری‌ها آنچنان گسترده و مهم است که حتیاگر افتخار و اعتبار مربوط به آن تقسیم گردد، پاستور، لیوون هوک، فلمینگ و لیستر همگی حقاً سزاوار آن هستند که در این فهرست جای داشته باشند.

برای قرار دادن لیستر در جایگاهی تقریباً بالا در این فهرست نیز ممکن است اعتراضات احتمالی دیگری را برانگیزد. تقریباً بیست سال قبل از اینکه لیستر کار خود را ارائه دهد. «ایگناز سملویس»‌پزشک مجارستانی(‌1865-1818)‌ که در بیمارستان مرکزیوین کار میکرد مزایا و نتایج حاصل از انجام اقدامات گندزدایی را در هر دو زمینه جراحی و ماماییبه روشنی نشان داده بود. با این حال گرچه سلموس به درجه‌ی استادی رسید و کتاب بسیار خوبی ألیف کرد که در آن نظریات خود را در این باب مطرح کرده بود ولی رویهم رفته نادیده گرفته شد. این ژوزف لیستر بود که با نوشته‌ها، سخنرانی‌ها، بحث و گفتگو نشان دادن عملیکار خود توانست پزشکان را به انجام کارهای ضد عفونی کننده در امور پزشکی متقاعد کند.