زندگینامه ادواردژنر
چهارشنبه 25 خرداد 1390 12:19 PM
زندگینامه ادواردژنر
ادوارد ژنر پزشک انگلیسیفردیاست که واکسیناسیون را به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر بیماریدهشتناک آبله ابداع کرد و بین مردم تعمیم داد.
ادوارد ژنر پزشک انگلیسیفردیاست که واکسیناسیون را به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر بیماریدهشتناک آبله ابداع کرد و بین مردم تعمیم داد.
امروزه که بیماریآبله عملاً از رویزمین زدوده شده است علاقهاینداریم بدانیم که ضایعات و تلفات این بیماریدر قرون پیشین تا چه اندازهایوحشتناک بوده است. آبله آنچنان مسریبود که حداقل ده تا بیست درصد از مبتلایان به آن جان باختند. ده تا پانزده درصد از کسانیکه جان به در بردند داغ آبله چهره و صورتشان را برایهمیشه از شکل انداخته بود. بیماریآبله تنها به اروپا محدود نمیشد بلکه در سراسر آمریکایشمالی، چین، هند و بسیاریدیگر از نواحیجهان به شدّت شیوع پیدا کرد و در همه جا بیشترین قربانیان این بیماریکودکان بودند.
براییافتن وسیله مطمئنیبه منظور جلوگیریاز اشاعه آبله تلاشهایفراوانیصورت گرفته بود. این نکنه مسلم بود که اگر فردیاز بیماریآبله جان به در ببرد در برابر آن مصونیت پیدا کرده و برایبار دوم مبتلا نمیشود. در شرق دستیابیبه این واقعیت باعث شد که مایهیآبله را از فردیکه به طور خفیف به آن مبتلا بودند میگرفتند و به اشخاص سالم تلفیح میکردند و با این امید که شخص تلفیح شونده نیز فقط به شکلیخفیف مبتلا شده و پس از بهبودیدیگر در برابر آن مصون بماند.
این کار در اوایل قرن هجدهم نیز در انگلستان توسط «لیدیماریو ورتلیمونتاگ» معمول شده و سالها قبل از ژنر متداول گردیده بود. ژنر خود نیز در هشت سالگیبه همین طریق مایه کوبیشد و به هر حال این اقدام هوشمندانه برایجلوگیریاز بیماری، در بعضیمواقع عواقب دهشتناکینیز داشت. تعدادیاز کسانیکه با این روش مورد تلفیح قرار میگرفتند نه تنها به شکل خفیف مبتلا نمیشدند بلکه حمله شدید بیماریداغ آبله را در چهره و سیمایآنان نقش میکرد. در واقع تقریباً دو درصد از موارد تلفیح به حمله مهلک آبله منجر میشد. به این ترتیب لزوم یافتن روش پیشگیریکاراتریضرورت پیدا کرد.
ژنر در سال 1749 در شهر «برکلی» انگلستان متولد شد. در دوازده سالگینزد یک جراح شاگردیکرد ولیبعداً به تحصیل آناتومیپرداخت و در بیمارستانیمشغول کار شد. در سال 1792 دکترایپزشکیخود را از دانشکاه «سنت آندرو» دریافت کرد. ژنر در اواسط دوران چهل سالگیپزشک و جراح شناختهشدهایدر ناحیه «کلوچستر شایر» بود.
ژنر با این باور کشاورزان و کارگران لبنیات ناحیه خود آشنا بود که معتقد بودند چنانچه شخص به بیماریآبله گاویمبتلا شود دیگر هرگز به بیماریآبله مبتلا نخواهد شد (بیماریآبله گاوییک بیماریمربوط به احتشام است که میتواند به انسان نیز سرایت کند. این بیماریخود به خود برایانسان خطرناک نیست گرچه نشانههایآن به نوعیکاملاً مشابه با بروز خفیف آبله است.) ژنر دریافت چنانچه این باور کشاورزان صحیح باشد. تلفیح افراد با ماده آبله گاویمیتوانند روش مطمئنیبرایمصونیت در برابر بیماریآبله باشد. او در باب این موضوع دقیقاً به تحقیق و بررسیپرداخت و تا سال 1796 دیگر به صحت این نظریه متقاعد شد و تصمیم گرفت آن را آزمایش کند.
در ماه مه 1796 ژنر مایه آبله گاویرا از جوش رویدست یک کارگر لبنیات که به آن بیماریمبتلا بود گرفت و به پسر بچه به بیماریآبله گاویمبتلا شد ولیبه زودیبهبود یافت. چند هفته بعد ژنر مایه آبله را به پسر بچه تلفیح کرد و همانطور که امیدوار بود هیچ گونه نشانهایاز آبله در کودک ظاهر نشد.
پس از انجام بررسیها و تحقیقات بیشتر، ژنر نتایج کار خود را در کتابیتحت عنوان «تحقیقات در باب علل و اثرات واکسن آبله گاوین» بیان کرد و آن را شخصاً در سال 1798 منتشر نمود. انتشار آن کتاب باعث شد تا انجام واکسیناسیون به سرعت مورد قبول و پذیرش همگانیقرار گیرد و متعاقب آن ژنر پنج مقاله علمینیز درباره واکسیناسیون نوشت. او در آن سالها عمده اوقات خود را به انتشار اطلاعات مربوط به روش خود و تلاش برایقبولاندن آن اختصاص داد.
انجام واکسیناسیون سریعاً در تمام انگلستان گسترش یافت و به زودیبرایافراد نیرویزمینیدریاییاجباریشد و بالأخره در سراسر جهان نیز مورد پذیرش و عمل قرار گرفت.
ژنر روش خود را به طور رایگان در اختیار مردم گذاشت و تلاش نکرد از این راه ثروت اندوزیکند، امّا در سال 1802 پارلمان انگلستان به منظور قدردانیمبلغ ده هزار پوند به او پرداخت کرد و چند سال بعد نیز بیست هزار پوند دیگر به او داده شد. ژنر معروفیت جهانییافت و افتخارات و ناشههایفراوانیبه او اعطا گردید و ژنر متأهل بود و سه فرزند داشت. او پس از هفتاد و سه سال عمر اوایل سال 1823 در خانه خود در برکلیدرگذشت.
همانطور که ملاحظه شد ژنر خود پایه گذار این نظریه نبود که ابتلا به آبلهیگاویمی تواند باعث مصونیت در برابر بیماریآبله باشد. او این مطلب را از دیگران شنیده بود. حتیقبل از اینکه ژنر اقدام به انجام واکسیناسیون کند چند نفر داوطلبانه با مایهیآبله گاویواکسینه شده بودند. با تمام این احوال گرچه ژنر دانشمندیآنچنان برجسته نبود ولیتنها معدودیاز افراد کاریاین چنین سودمند برایبشریت انجام دادهاند. تحقیقات، آزمایشات و نوشتهها و یک باور عوامانه را که هیچگاه از سویمحافل پزشکیجدّیگرفته نمیشود به یک کار متداول علمیتبدیل کرد که جان میلیون ها انسان را نجات داده است. گرچه روش ژنر فقط برایپیشگیریاز یک بیماریمیتوانست کاربرد داشته باشد ولیآن بیماریشایع و مهلک بود. ژنر به راستیسزاوار تمام تحسینها و افتخاراتیمیباشد که نسل زمان خودش و همه نسلهایبعدیتقدیم او کردند.
