علل ریزش مو

در مباحث قبل اشاره شد که شایع ترین علت ریزش مو در آقایان و خانم ها، ریزش موی اندروژنتیک با هورمونی ارثی است.اما دهها علت دیگر نیز در ایجاد ریزش موها تأثیر گذراند یا شدت ریزش موی ارثی را افزایش می دهند.
حدود یکصدهزار تار مو در روی سر انسان وجود دارد که معمولاً طی مدت 3 سال ( هزار روز ) به مرور بکبار ریزش پیدا کرده و مجدداً جایگزین می شوند. برخلاف ناخن ها که رویش دائمی دارند ، موها در مرحلۀ اناژن ( رشد فعال م و) که حدود 3 سال طول می کشد رشد کرده و پس از یک مرحلۀ بینابینی و استراحت ( کاتاژن ) ، به مرحلۀ ریزش مو ( تلوژن ) می رسند. بنابراین حدود یکصد تار مو ممکن است در روز ریزش وجود داشته باشد اما بعنوان طبیعی و فیزیولوژیک از آن نام برده شود. البته در صورتیکه زمینۀ ارثی وجود داشته باشد ، حتی ریزش های کمتر از این مقدار، بطور کامل جایگزین نشده و به مرور تراکم موها در جلو و وسط سر کاهش می یابد.

گاهی بیش از صد تار مو در روز ریزش وجود دارد که به این حالت تلوژن افلوویوم گفته می شود. چنین حالتی همه توسط بیمار ( با جمع کردن میزان موهای ریخته شده در حمام با روی برسی و.... ) و همه توسط تست هایی که متخصص پوست و مو می تواند انجام دهد، قابل شناسایی می باشد. عوامل متعددی موجب تلوژن افلوویوم ( ریزش بیش از صد تار مو در روز ) می شوند که به آنها خواهیم پرداخت. نکتۀ مهم این است که این نوع ریزش با اینکه شدید است ولی با گذشت زمان و درمانهای به موقع و کافی، قابل برطرف شدن خواهد بود.

زایمان : در زمان حاملگی در اثر هورمونهای استروژن که توسط جفت ترشح می شود، تعداد موهای اناژن ( در مرحلۀ رشد ) از 85% به 95% افزایش پیدا می کند و کاملاً پر پشت تر به چشم می خورد. پس از زایمان بعلت قطع هورمونهای مذکور،3-2 ماه بعد موهایی که بعلت اثر استروژن حفظ و ضخیم شده بودند، دچار ریزش می شوند. این نوع ریزش معمولاً 4-3 ماه طول می کشد که با اطمینان داده به مادران و داروهای تقویتی بطور کامل جایگزین می شود. معمولاً حدود 40-20% موهای سر طی این مدت ممکن است ریزش پیدا کنند که توسط عواملی مثل سزارین ( گازهای بیهوشی و عمل جراحی ) و کمبود آهن ، اسید فولیک و... ممکن است شدیدتر و طولانی تر گردد. در این نوع ریزش ها همانطور که اشاره شد، ریشۀ موها آسیب جدی نداشته و لذا با درمانهای طی مدت چند ماه جایگزین خواهد شد.
گاهی ریزش پس از زایمان تا حدود 2 سال طول می کشد که علت آن اضطراب و استرس ، کم خونی و تداوم شیردهی است این موارد حتماً بایستی توسط پزشکان متخصص معاینه و درمانهای تکمیلی استفاده نمایند.

اعمال جراحی : از دیگر عواملی است که موجب تلوژن افلوویوم می گردد. همانگونه که قبلاً نیز اشاره شد، این نوع ریزش ها معمولاً 3-2 ماه بعد شروع می شود و دقت در شرح حال بیمار و بررسی گذشتۀ آنها کمک تشخیص خواهد کرد.

اضطراب و استرس :  این عاملی که بخصوص تشدید کنندۀ دیگر ریزش های مو نیز هست ، از عوامل مؤثر در جامعه می باشد. بایستی به خاطر داشت که استرس های معمولی اثر چندانی روی مو نداشته عواملی مثل سیل ، زلزله ، تصادف ، از دست دادن افراد نزدیک ، استرس های شدید درسی مثل کنکور، بورد تخصصی ، ورشکسته شدن و....  اثر بسیار شدیدی روی موها داشته و باعث ریزش منتشر در تمام سر می شوند. همچنین یک نوع ریزش مو به نام ریزش موی منطقه ای ( الوپسی اراتا ) که موها به صورت یک لکۀ محدود و ناگهانی دچار ریزش می شود نیز با استرس ها ارتباط مستقیم دارد که در آینده بطور جداگانه به آن پرداخته می شود.

کاهش وزن : در صورتیکه کاهش وزن و رژیم سخت طی چند ماه باعث کاهش بیش از ده کیلوگرم شود، بعلت تأمین نشدن پروتئین های مورد نیاز برای رشد موها، باعث ریزش می شود که با درمان قابل جایگزینی خواهد بود.

مصرف داروها :  تعداد زیادی از داروهای مصرفی موجب ریزش مو می شوند که از شایع ترین آنها قرص های ضد بارداری هپارین،  کومارین ، مقادیر بالای ویتامین A که موجب مسمومیت شود ، داروی اکوتان ( که در درمان جوش های شدید بکار می رود ) ، ایندرال ، والپر.ات سدیم و داروهای شیمی درمانی می باشد. بنابراین گرفتن شرح حال از مصرف داروهای مزبور مهم است. بدیهی است گاهی مصرف داروهای مذکور جنبه حیاتی و مهمتری برای بیمار دارد که بهیچوجه توصیه به قطع آنها نخواهد شد اما در بعضی موارد نیز کاهش داروی مصرفی یا جایگزینی مناسب آن مقدور است که پزشک معالج انجام خواهد شد.
موهایی که در مرحلۀ تلوژن ( ریزش طبیعی ) می ریزند فاقد بیاز مو بوده و این ناحیه به صورت سفید و چماقی ( گر د) می باشد. چنانچه موها در مرحلۀ اناژن ( رشد فعال ) دچار ریزش شون د، انتهای مو به صورت سیاه و دارای فرورفتگی است. ریزش در مرحلۀ اناژن فقط در اثر شیمی درمانی های شدید و رادیوترابی بوجود می آید. این نوع ریزش ها خیلی شدیدتر بوده و حدود 90-80% موهای سر حتی پس از یک دوره شیمی درمانی ریزش پیدا می کند. همچنین سرعت ریزش موی اناژن بیشتر طی 4-1 هفته قسمت اعظم موها می ریزد. با تهمیداتی می توان جلوی این نوع ریزش را گرفت و نیز به بیماران اطمینان داد که پس از قطع درمانهای شیمی درمانی توسط پزشک ، بعلت اینکه ریشۀ موها معمولاً آسیب نمی بیند، جایگزینی آنها طی مدت 9-6 ماه امکانپذیر خواهد بود.